Vlaams Woordenboek logo

Het Vlaams woordenboek


Index

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Log in

Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

Uw gebruikersnaam
Uw geheime paswoord

  • Log in
  • Wees welgekomen | Willekeurig | Top woorden | Recent

    Top woorden

    Dit zijn de top Vlaamse termen volgens het aantal positieve stemmen.

    #21

    voorschoot
    (de ~ (m.), ~en)

    Zowel in Vlaanderen als in Nederland is een voorschoot een schort die men voor de ‘schoot’ bindt, bv. in de keuken.
    In Vlaanderen is de voorschoot ook de naam van een kledingstuk, eventueel met korte of lange mouwen, dat heel het lichaam bedekt om de kleren te beschermen. Het wordt vooral gedragen door vrouwen.
    In Nederland wordt dit een ‘jasschort’ genoemd.

    Woordenboek der Nederlandsche Taal:
    voorschoot: vrouwenschort: kleedingstuk dat de vrouw bij het werk draagt om haar kleeren tegen vuil te beschermen, bep. bestaande uit een stuk stof dat met banden om het middel wordt bevestigd en vandaar van voren over den rok neerhangt. In burgerdrachten van vroeger en in regionale drachten ook algemeen als onderdeel van de alledaagsche dracht beschouwd; schort; boezelaar. Nog een gangbare dialectterm in Vlaams-Brabant, Antwerpen, Noord-Brabant en Oost-Vlaanderen. In meerdere dialecten is de r aan den volgenden sch geassimileerd en ontmoet men vormen als vooschoot, veuschoot, vusschoot.
    In dialecten in het Zuiden is het mannelijke geslacht het gangbare.

    Antwerps: verschoet en verschoei (meerv. verschoeien)
    Kempen: veuschoot, veuschoet, veschoot; mv.: veuschoe√ęs, veuschoe√ęn, veuschoeien
    Limburg: scholk
    Lumbutgse Kempen: jassescholk

    zie ook voorschoot, een ~ groot; verzamellemma kledij

    Vroeger moesten meisjes op school altijd een geruiten voorschoot aan.

    Eenen blauwen oft witten lynen voorschoot, Geschiedenis van Antwerpen Brabant, 1300-1450 (uit een inventaris der 16de eeuw). (Middelnederlandsch Woordenboek)

    9 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Trezebees en laatst gewijzigd door nthn (28 mrt 2020 11:54)
    Dit woord was woord van de dag op 28 dec 2007

    Thumbs_up
    1196

    #22

    kiezig
    (bn.)

    vuil, vies, vettig, ook eng

    Zie ook kieszak

    Tussen de ratten slapen in een kraakpand is kiezig.

    2 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door walle en laatst gewijzigd door fansy (01 mrt 2016 20:34)
    Dit woord was woord van de dag op 29 apr 2010

    Thumbs_up
    1195

    #23

    Bachten de Kupe

    Deel van de Westhoek tussen de IJzer, de Vlaamse kust en de Franse grens.

    zie ook: bachten
    zie Belgische bijnamen van plaatsen

    Hij is van Bachten de Kupe.

    Bachten de Kupe is een gebied in de Belgische provincie West-Vlaanderen dat geklemd ligt tussen de rivier de IJzer, de Belgische kust en de Franse grens (de Schreve), vandaar de West-Vlaamse benaming Bachten de kupe (achter de kuip, de IJzer). (Wikipedia)

    5 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Flipper en laatst gewijzigd door nthn (30 mrt 2020 10:40)
    Dit woord was woord van de dag op 07 jun 2010

    Thumbs_up
    1149

    #24

    bleiten
    (ww. bleitte, gebleit)

    huilen, janken, wenen, schreeuwen

    etym: onomatopee-isch van blaten; het geluid voortgebracht door een schaap

    In prov. Antw. ww.: bleite, blètte, geblèt

    uitdrukking: oog, dat is om een ~ uit te bleiten, gebleit

    Van Dale: blèten blèt­te, heeft ge­blèt; ne­ven­vorm van bla­ten
    1. niet al­ge­meen bla­ten
    2. BE; in­for­meel; m.n. van kin­de­ren schrei­en, hui­len

    uitspraak met zware e

    Mijn lief heeft het afgemaakt (afmaken) en ik heb een hele week zitten bleiten.

    Onze Louis bleit niet als hij moet gaan slapen.

    ’k Hem geblet is een lieke van de Strangers.

    6 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door aliekens en laatst gewijzigd door nthn (06 mei 2020 20:54)
    Dit woord was woord van de dag op 24 nov 2007

    Thumbs_up
    1134

    #25

    fleus
    (bijw.)

    straks, later

    < van het Middelnederlands: vloechs ‚Äėspoedig, vlug‚Äô.
    De Middelnederlandse vormen hebben deels de – g – bewaard (vloechs, vloochs, vluchs), deels is deze geassimileerd aan de – s (vloes, vlues, vlus) zoals gebruikelijk bij de combinatie – chs -, zie bijv. vos naast Duits Fuchs. Kiliaan (1599) onderscheidt die twee vormen: met velaar in de betekenis ‚Äėsnel‚Äô (Kiliaan vlughs, flughs) en zonder velaar in de betekenis ‚Äėspoedig, weldra, meteen‚Äô (Kiliaan vloes, vleus, vlus).
    Varianten zonder velaar bestaan alleen nog dialectisch, bijvoorbeeld Brabants, Oost-Vlaams flus, fleus (Weijnen 2003). (M. Philippa)

    ook in de Vlaamse Ardennen en in Oost-Vlaanderen (Waasmunster)
    Aalst: uitspraak: /flees/

    Fleus komt de facteur.

    Fleus nog eentje!

    8 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door doesemans en laatst gewijzigd door de Bon (04 jan 2018 13:50)
    Dit woord was woord van de dag op 07 mrt 2008
    Dit woord was woord van de dag op 09 apr 2008

    Thumbs_up
    1128

    #26

    chambrang
    (de ~ (m./v.), ~s/~en)

    deur- of raamlijst, sjambrang, chambrant; ook kassement genoemd

    Hageland: schammerant
    Vlaamse Ardennen: sambrang
    Zuid-Limburg: sebrang

    < Middelnederlands sambrande (zn. v.), van Oudfrans chambrande, Frans chambranle

    Hij was zo poepeloere dat hij met zijn smoel tegen de chambrang liep.

    “… schuin plafond sierlijstjes hangen, zoals bij een verikaal raam, ook heel mooi. uw mdf ligt dan eigenlijk op de gyproc, gelijk ne chambrang.” (bouwinfo.be 6 jan. 2008)

    20 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door dsa en laatst gewijzigd door de Bon (02 mrt 2020 14:50)
    Dit woord was woord van de dag op 04 apr 2010

    Thumbs_up
    1113

    #27

    ras
    (bn.)

    snel, vlug, rap

    Van Dale:
    (archa√Įsch) zich snel voortbewegend, snel optredend
    synoniem: snel, vlug, gezwind

    vgl Zweeds: rask

    Zeg, die patatten koken nog niet, zet die eens wat rasser.

    Met rasse schreden kwam hij aangelopen.

    Twee emmertjes water halen
    Twee emmertjes pompen
    Meisjes op de klompen
    Meisjes op een houten been
    Rij maar door mijn straatje heen.
    Van je ras, ras, ras
    Rijdt de koning door de plas.

    > andere betekenis van ras

    4 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door TANTANNE en laatst gewijzigd door de Bon (13 mei 2019 16:17)

    Thumbs_up
    1107

    #28

    touche hebben
    (uitdr.)

    aandacht krijgen van iemand die duidelijk wilt maken dat hij/zij je aantrekkelijk vindt op romantisch vlak

    Van Dale BE; spreek¬≠taal “sjans hebben”

    Zie die stoeipoes rond de Geraar draaien! Hij heeft touche!

    “Ik was donderdag zo beta maat, had touche van een niet normaal snel wijf, wat ouder dan mij. En kdurfde er niet op ingaan.” (forum.shrimprefuge.be 22 jun. 2014)

    17 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door steven_VI en laatst gewijzigd door de Bon (12 feb 2019 15:04)
    Dit woord was woord van de dag op 12 jan 2013

    Thumbs_up
    1105

    #29

    begod
    (bw./tw.)

    vloek, krachtterm
    ook bewondering, verrassing uitdrukkend

    lett. “Bij God”
    de Grieken zeggen “bij Zeus”, de Germanen “bij Wodan”

    Woordenboek der Nederlandsche Taal:
    Modern lemma: begod
    begot, begotje, tusschenw. Verbastering van bij God! Basterdvloek, hetzij als nadrukkelijke bevestiging, hetzij als uiting van een of andere gemoedsaandoening.
    “Da’s begot een schoon beitelken, Wannes, dat ge hier liggen hebt”. Walschap (1941).

    Ik zou niet kunnen antwoorden op uw vraag, ’k zou het begot niet weten.

    “verjaardag kleuter wordt 3 jaar. cadeautip! Drie jaar, begod. 3 jaar. Het is een clich√©, maar verdomme wat gaat de tijd snel.” (esterdepret.be 3 jun. 2016)

    > andere betekenis van begod

    10 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door bernardvw en laatst gewijzigd door de Bon (16 mei 2019 15:18)
    Dit woord was woord van de dag op 17 okt 2010

    Thumbs_up
    1097

    #30

    koffiekoek
    (de ~ (m.), ~en)

    vari√ęteit van klein gebak, al dan niet met bladerdeeg, al dan niet suiker geglazuurd, al dan niet gevuld met pudding, appel, krieken, abrikoos … Zoals daar zijn: ronde en lange rozijnenkoeken, puddingkoeken, puddingkoeken met chocolat, achtjes, …

    in Nederland: koffiebroodje

    Van Dale 2014 online: Belgisch-Nederlands

    zie ook boterkoek, broekzak

    Koffiekoeken
    Verschillende koffiekoeken

    Ne koffiekoek met ingebakken crème, alstublieft!

    8 koffiekoeken alstublief. 2 met rozijnen, 2 achtjes, een met pudding zonder chocolat en één met pudding met chocolat en twee met appelvulling.

    Waar wij onlangs een ballonvaart hebben geweigerd en ooit 87 koffiekoeken hebben besteld uit balorigheid omdat de gepensioneerden v√≥√≥r ons alle tijd van de wereld namen voor het kiezen van h√ļn koeken, het zoeken van kleingeld in hun portemonnee, en de vergeefse pogingen om zes broden, twee cakes, vijf eclairs, en vier taartjes in een te kleine tas te proppen. (Koen Meulenaere)

    9 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door msteijaert en laatst gewijzigd door de Bon (26 jun 2020 13:52)
    Dit woord was woord van de dag op 26 aug 2010

    Thumbs_up
    1090

    #31

    blaffetuur
    (het ~/de ~, (v.), ~en, ~s )

    Naargelang de regio een vensterluik dat voor de venster kan worden gedraaid of een rolluik.
    Oorspronkelijk was een blaffetuur overal een luik, maar toen de luiken vervangen werden door rolluiken werd de naam blaffetuur ook gebruikt voor rolluik.

    Van Dale 2018: blaf­fe­tuur
    < 1477 ‚Äėraam¬≠werk waar¬≠op per¬≠ka¬≠ment ge¬≠span¬≠nen is‚Äô, ver¬≠moe¬≠de¬≠lijk van mid¬≠del¬≠eeuws La¬≠tijn blaffardus (van een ble¬≠ke kleur)
    BE; niet al­ge­meen rol­luik, ven­ster­luik, blind dat naar bin­nen open­gaat

    zie ook persienne, blaaike

    En vergeet de blaffeturen niet dicht te doen als het donker wordt.

    In de zomer sluit ik meestal mijn blaffeturen.

    Trek de blaffeturen maar op!

    > andere betekenis van blaffetuur

    9 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Gamba en laatst gewijzigd door de Bon (10 apr 2019 16:54)
    Dit woord was woord van de dag op 27 aug 2010

    Thumbs_up
    1072

    #32

    jeunen, hem ~
    (ww., wederkerig)

    zich amuseren, plezier aan iets beleven, ergens graag zijn
    zie ook genaren

    Ik jeunen mien ier in m’n uuzetje (ik ben graag in mijn huisje)
    ""Jeunen" is het Vlaamse dialectwoord van het jaar. Meer dan 16.700 mensen stemden de voorbije week voor het woord op de site van Radio 1. Jeunen is West-Vlaams en betekent simpelweg “plezier maken”, en ook: “iemand iets gunnen”. " (https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2017/10/27/)

    8 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door ejehieuhoeheheuhnhie en laatst gewijzigd door Marcus (29 nov 2018 06:25)
    Dit woord was woord van de dag op 11 jan 2010

    Thumbs_up
    1067

    #33

    lebberen
    (ww. lebberde, gelebberd)

    tongzoenen
    met de tong nat maken

    iteratief van lebben ‚Äėlikken, slobberen‚Äô, een klinkervariant naast labben

    Die twee hebben heel de namiddag staan lebberen.

    Ie, lebbert is aan die zegel, dakik et ni moe doen.
    (Hier, lik eens aan die zegel, zodaat ik het niet moet doen.)

    3 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Naroweman en laatst gewijzigd door Marcus (20 nov 2018 21:59)
    Dit woord was woord van de dag op 30 dec 2012

    Thumbs_up
    1016

    #34

    voormiddag
    (de ~ (m.), ~en)

    ’s morgens, voor de middag
    Periode van de dag tussen de ochtend en de middag, ongeveer tussen 9u en 12u.

    In Nederland wordt dit woord gebruikt voor de periode van de vroege namiddag, dus tussen 12u-14u.

    Algemeen Nederlands Woordenboek: In Nederland het gedeelte van de dag dat ongeveer duurt van 12.00 tot 16.00 uur, maar in Belgi√ę gebruikt voor de periode tussen ongeveer 9.00 en 12.00 uur.

    DS2015 standaardtaal (geeft als betekenis ochtend!)

    ook in samenstellingen: maandagvoormiddag, dinsdagvoormiddag, woensdagvoormiddag, donderdagvoormiddag, vrijdagvoormiddag, zaterdagvoormiddag, zondagvoormiddag, gisterenvoormiddag, eergisterenvoormiddag

    klemtoon op de tweede lettergreep (zie Vlaamse uitspraak)

    vgl. middag, namiddag

    We zijn deze voormiddag al naar de winkel geweest.

    In de voormiddag zijn we gaan wandelen, dan hebben we ’s middags gegeten in een taverneke aan de baan, en in de namiddag hebben we dan op de camping wat gevoetbald.

    Op de E40 tussen Aalter en Nevele gebeurden gisterenvoormiddag vier verkeersongevallen: drie in Nevele en één in Aalter. (standaard.be)

    Zondagvoormiddag zorgde een onwel geworden toeschouwer even voor opschudding bij ‘De Zevende Dag’.(hln.be)

    8 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door aliekens en laatst gewijzigd door nthn (01 aug 2020 19:38)
    Dit woord was woord van de dag op 15 jun 2012

    Thumbs_up
    1006

    #35

    sterfput
    (de ~ (m.), ~ten)

    1 verzinkput (Van Dale 2018 online: BE)
    2 klein putteke fungerend als kolk met stankafsluiter

    1 De sterfput is vol, hij moet dringend worden leeggemaakt.
    2 Het sterfputteke stinkt, het zal zeker gaan onweren.

    5 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door la_rog en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (15 jun 2018 06:50)
    Dit woord was woord van de dag op 31 okt 2010

    Thumbs_up
    997

    #36

    weer
    (de ~ (m.), ~en)

    knoest in hout, war

    Van Dale 2017 online: BE, niet algemeen

    zie ook: wie√ęr, neute, wier
    uitdrukking: op een weer zitten

    Hout-kwast

    In die plank zitten heel wat weren.

    > andere betekenissen van weer

    1 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door la_rog en laatst gewijzigd door de Bon (26 jun 2020 13:53)

    Thumbs_up
    984

    #37

    pissijn
    (het, de ~ (v.), ~en)

    urinoir

    Van Dale: BE; spreek­taal

    vgl. piscine

    Men zegt wel eens: als de pissijnen in orde zijn is het ok.

    1 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door la_rog en laatst gewijzigd door de Bon (14 aug 2018 11:40)
    Dit woord was woord van de dag op 02 apr 2011

    Thumbs_up
    984

    #38

    fletsen
    (zwak werkw.-te, -t)

    knuffelen,
    flemen

    zie ook fletser, flodderen

    Dat was fijn fletsen gisteravond.
    Die febbekak gaat weer fletsen bij de meester.

    1 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door jempi54 en laatst gewijzigd door Marcus (28 dec 2018 13:07)
    Dit woord was woord van de dag op 29 dec 2009

    Thumbs_up
    980

    #39

    bobijn
    (de ~ (v.), ~en)

    spoel voor garen, garenklos, spoelklos, klos

    Woordenboek der Nederlandsche Taal: Bobijn:
    - garenklosje, al of niet met garen omwonden. Thans alleen in Zuid-Nederland.
    < Het woord is vroeg ontleend aan Frans bobine ‚Äėspoel‚Äô (1544); het heeft de diftongering van – ńę – naar – ij – meegemaakt.

    Van Dale online: Belgisch-Nederlands

    Nähgarne 3
    Bobijnen van naaigaren

    Zet het bobijntje bovenop het naaimachien voor ge begint.

    9 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door aliekens en laatst gewijzigd door de Bon (03 aug 2018 23:55)
    Dit woord was woord van de dag op 03 nov 2012

    Thumbs_up
    975

    #40

    carottentrekker
    (de ~ (m.), ~s)

    Van Dale
    1 in Belgi√ę; spreektaal) iem. die zich door een uitvlucht aan een onaangename verplichting onttrekt

    zie ook: karotentrekker, carottier

    Hij moest het gras afdoen maar had opeens pijn in zijn rug.
    ’t Is nen echte carottentrekker.

    1 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door la_rog en laatst gewijzigd door de Bon (25 mei 2017 12:30)
    Dit woord was woord van de dag op 28 feb 2010

    Thumbs_up
    973

    Meer ...

    Hulp gezocht!
    Wil je graag meebouwen aan de taalatlas van de Nederlandse taal?
    Taalverhalen zoekt nieuwe vaste correspondenten voor haar mini taalonderzoekjes.

    Leer je Nederlands?
    NedBox.be is een gratis website om op een leuke manier Nederlands te oefenen, via tv-fragmenten en krantenartikels.

    Het Vlaams woordenboek  |  Concept en realisatie door Anthony Liekens

    Creative Commons License

    Het Vlaams Woordenboek by Anthony Liekens is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.