Vlaams Woordenboek logo

Het Vlaams woordenboek


Index

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Log in

Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

Uw gebruikersnaam
Uw geheime paswoord

  • Log in
  • Wees welgekomen | Willekeurig | Top woorden | Recent

    Welkom bij het Vlaams woordenboek

    Op deze web site kunt ge beschrijvingen van Vlaamse woorden, termen en uitspraken vinden, toevoegen en bewerken. Deze woorden zijn goed ingeburgerd in Vlaanderen, maar worden niet als Nederlandse standaardtaal aanvaard. Het Vlaams woordenboek bevat reeds 28451 termen. Kijk gerust wat rond, en gebruik de duimen om aan te geven of ge een beschrijving goed vindt.

    Als ge u registreert (dit duurt gemiddeld 12 seconden) en inlogt kunt ge meewerken aan het woordenboek door termen toe te voegen of te bewerken.

    Doorzoek het Vlaams Woordenboek

    Woord van de dag (meer)

    wagen, het spel zit op de ~
    (uitdr.)

    ’t is begonnen
    uitdrukking in de zin van: nu ga je nog wat zien, nu gaat er wat gebeuren, iets ernstigs, iets spectaculairs, …

    VD 2005, gedrukte editie: Belgisch Nederlands, niet algemeen; het spel is of zit op de wagen, daar heb je de poppen aan het dansen.

    VD 2016: uitdrukking; vaak sport ‘het spel is of zit op de wa­gen’: het ge­vecht is aan de gang, de strijd is vol­op ont­brand.

    Oorsprong:
    VMNW: Spel: Oudste attestatie: Gent, Oost-Vlaanderen, 1236
    MNW: Wagenspel: Spel dat op een wagen of wagens vertoond werd. 15de E. Dendermonde.
    WNT: bij wagen, spel en wagenspel:
    In enkele zegswijzen die refereeren aan de voorstellingen die door de rederijkers op wagens gebracht werden.
    ‘Nu is of hebben we het spel op den wagen’ e.d. Nu zijn de poppen aan het dansen, lastige opschudding verwekt hebben. Ook wel: de zaak is in gang gezet, het werk is begonnen.
    Daarnaast het spel komt op den wagen enz. In zuidelijke dialecten.
    - ’t Spel is op den wagen, La chose est en train, Verz. Gezelle (voor 1899).
    - Zoohaast de redenaar van die zaak begon te spreken, kreeg hij het spel op den wagen, had hij ’t spel op den wagen, de bo (1873).
    - Toen kwam ineens het spel op den wagen, De West- Vlaming v. 14 Dec. 1929.

    etymologiebank: M. De Coster (1999), Woordenboek van Neologismen: Het spel is op de wagen, wieleruitdrukking voor ‘de strijd kan beginnen’. Oorspronkelijk een Zuid-Nederlandse uitdrukking, nu ook in Nederlandse sportkringen ingeburgerd.

    ’t Spel zit op de wagen, ze hebben hem gepakt met zwartwerk.

    Toen de oorlog in Irak uitbrak, zat het spel oep de waogel.

    Verbouwingen: ’t spel zit op de wagen
    We hebben een plan! Allez, ’t is te zeggen, we zijn er aan begonnen! Vanavond samengezeten met architect en aannemer-binnenhuis-dink-mens, en het voorlopige meesterplan is het volgende… (blog)

    Vlak daarvoor speelde De Decker twee processen—verbaal door aan de pers en het spel zat op de wagen. (Het goddelijke monster – Tom Lanoye)

    Brakel, O.-Vl.:
    het spel zit aan de wagen: ’t zit ter bovenarms op
    het spel zit op de wagen: ’t es gènk

    Met het participatieproject ‘Het spel zit op de wagen’ blaast Sjarabang de verloren traditie van het wagenspel nieuw leven in. Acteurs met en zonder beperking werken samen aan een straattheatervoorstelling op en rond een oude kar. (demos.be)

    8 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door jiet en laatst gewijzigd door fansy (16 okt 2016 04:44)
    Dit woord was woord van de dag op 06 dec 2016

    Thumbs_up
    368

    Een willekeurige selectie (meer)

    Hier is een willekeurige selectie van wat we zoal te bieden hebben.

    aanwervingsstop
    (de ~ (m.), ~pen)

    vacaturestop, personeelsstop

    VD2015 online: Belgisch-Nederlands
    DS2015: standaardtaal

    Om de crisis te counteren vaardigde de directie al een tijd geleden een aanwervingsstop uit.

    0 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door petrik en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (09 feb 2015 20:01)
    Dit woord was woord van de dag op 04 nov 2010

    Thumbs_up
    217

    persé
    (bijw.)

    Echt, uitgerekend, perfors, par force

    < Lat.: per se (letterlijk: ‘door zich’)

    SN: per se

    Genootschap Onze Taal: “Wat is de juiste spelling: per se of persé?”

    Per se, in twee woorden en zonder accent aigu, is de spelling die bij de taal van oorsprong aansluit (het Latijn). Het betekent letterlijk ‘op zichzelf’. Deze vorm staat in alle spellinggidsen en woordenboeken. Enkele voorbeeldzinnen:

    Naast per se vermeldt het Witte Boekje (2006) ook de vernederlandste vorm persé. Deze vorm komt vaak voor, omdat de Latijnse herkomst van per se (met de uitspraak ‘pèr see’) bij veel mensen onbekend is. Volgens ons is er weinig bezwaar tegen deze vernederlandste vorm. De officiële spelling keurt alleen per se goed, maar in de Technische Handleiding, het basisdocument van de officiële spelling, staat wel: “Het aan het Latijn ontleende per se wordt vaak gespeld als persé, wat illustreert dat het in die vorm door een groot deel van de taalgemeenschap als een aanvaardbare of zelfs gewenste aanpassing wordt ervaren. Het is denkbaar dat deze spelwijze op termijn als nevenvorm de status van officiële spelling verwerft, of zelfs de oorspronkelijke vorm vervangt.” De officiële spelling zet de deur dus op een kier voor persé." (https://onzetaal.nl/taaladvies/advies/perse)

    Moet gij nu per se juist vandaag den otto wassen?

    3 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door steven_VI en laatst gewijzigd door fansy (14 dec 2015 00:36)

    Thumbs_up
    202

    trafiek
    (de ~ (m.))

    Fr. le trafic < En. traffic

    het verkeer van schepen, auto’s, internet, enz.

    “Antwerpse haven lobbyt in China om meer trafiek.” (De Morgen)
    “Een goede positionering van uw website in Google: Dat is de trafiek van uw website verhogen = Meer trafiek is meer klanten en omzet.”

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door de Bon (29 dec 2009 16:49)

    Thumbs_up
    131

    jeske
    (een jeske)

    jeske is een Hasselts woord voor ‘jas’

    As slimmeke doeët is krig dzjéje ze jeske!
    ‘Je bent niet al te snugger.’

    0 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Hasselaar en laatst gewijzigd door Hasselaar (02 mei 2012 09:27)

    Thumbs_up
    116

    vastbenoemd
    (bn.)

    Benoemd zijn met een vast statuut in het onderwijs of bij de overheid.

    VD2015 online vemeldt het ongemarkeerd, maar:
    google2015: .BE (>17.400) ; .NL (>990)

    zie ook: benoemen; benoemen, vast ~; vaste benoeming

    Een vastbenoemd of contractueel personeelslid kan zijn ambt met verminderde prestaties wegens ziekte uitoefenen met het doel zich opnieuw aan te passen aan het normale arbeidsritme.

    Vastbenoemd personeel krijgt ge met geen stokken buiten.

    demorgen.be: In de gemeentelijke basisschool Beuk & Noot in Zoersel is de directrice opgestapt omdat ze een slecht functionerende maar vastbenoemde juf niet kan ontslaan.

    1 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door fansy en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (20 jan 2016 17:44)

    Thumbs_up
    110

    Een nieuwe beschrijving toevoegen

    Als ingelogde gebruiker kunt ge nieuwe beschrijvingen van typisch Vlaamse woorden, termen en uitspraken aan onze databank toevoegen.

    Ge zijt niet geregistreerd of ingelogd.

    Leer je Nederlands?
    NedBox.be is een gratis website om op een leuke manier Nederlands te oefenen, via tv-fragmenten en krantenartikels.

    Het Vlaams woordenboek  |  Concept en realisatie door Anthony Liekens

    Creative Commons License

    Het Vlaams Woordenboek by Anthony Liekens is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.