Vlaams Woordenboek logo

Het Vlaams woordenboek


Index

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Log in

Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

Uw gebruikersnaam
Uw geheime paswoord

  • Log in
  • Wees welgekomen | Willekeurig | Top woorden | Recent

    Top woorden

    Dit zijn de top Vlaamse termen volgens het aantal positieve stemmen.

    #21

    voorschoot
    (de ~ (m.), ~en)

    Zowel in Vlaanderen als in Nederland is een voorschoot een schort die men voor de ‘schoot’ bindt, bv. in de keuken.
    In Vlaanderen is de voorschoot ook de naam van een kledingstuk, eventueel met korte of lange mouwen, dat heel het lichaam bedekt om de kleren te beschermen. Het wordt vooral gedragen door vrouwen.
    In Nederland wordt dit een ‘jasschort’ genoemd.

    Woordenboek der Nederlandsche Taal:
    voorschoot: vrouwenschort: kleedingstuk dat de vrouw bij het werk draagt om haar kleeren tegen vuil te beschermen, bep. bestaande uit een stuk stof dat met banden om het middel wordt bevestigd en vandaar van voren over den rok neerhangt. In burgerdrachten van vroeger en in regionale drachten ook algemeen als onderdeel van de alledaagsche dracht beschouwd; schort; boezelaar. Nog een gangbare dialectterm in Vlaams-Brabant, Antwerpen, Noord-Brabant en Oost-Vlaanderen. In meerdere dialecten is de r aan den volgenden sch geassimileerd en ontmoet men vormen als vooschoot, veuschoot, vusschoot.
    In dialecten in het Zuiden is het mannelijke geslacht het gangbare.

    Antwerps: verschoet en verschoei (meerv. verschoeien)
    Kempen: veuschoot, veuschoet, veschoot; mv.: veuschoeës, veuschoeën, veuschoeien
    Limburg: scholk
    Lumbutgse Kempen: jassescholk

    zie ook voorschoot, een ~ groot; verzamellemma kledij

    Vroeger moesten meisjes op school altijd een geruiten voorschoot aan.

    Eenen blauwen oft witten lynen voorschoot, Geschiedenis van Antwerpen Brabant, 1300-1450 (uit een inventaris der 16de eeuw). (Middelnederlandsch Woordenboek)

    9 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Trezebees en laatst gewijzigd door nthn (11 Aug 2021 03:12)
    Dit woord was woord van de dag op 28 Dec 2007

    👍
    1264

    #22

    kiezig
    (bn.)

    vuil, vies, vettig, ook eng

    Zie ook kieszak

    Tussen de ratten slapen in een kraakpand is kiezig.

    2 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door walle en laatst gewijzigd door fansy (11 Aug 2021 19:15)
    Dit woord was woord van de dag op 29 Apr 2010

    👍
    1256

    #23

    Bachten de Kupe

    Deel van de Westhoek tussen de IJzer, de Vlaamse kust en de Franse grens.

    vnw

    zie ook: bachten; van bachten de kupe zijn of komen; kuppe, van achter de ~
    zie Belgische bijnamen van plaatsen

    Bachten-de Kupe route

    Hij is van Bachten de Kupe.

    Bachten de Kupe is een gebied in de Belgische provincie West-Vlaanderen dat geklemd ligt tussen de rivier de IJzer, de Belgische kust en de Franse grens (de Schreve), vandaar de West-Vlaamse benaming Bachten de kupe (achter de kuip, de IJzer). (Wikipedia)

    5 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Flipper en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (03 Dec 2021 18:25)
    Dit woord was woord van de dag op 07 Jun 2010

    👍
    1236

    #24

    bleiten
    (ww. bleitte, gebleit)

    huilen, janken, wenen, schreeuwen

    etym: onomatopee-isch van blaten; het geluid voortgebracht door een schaap

    vnw: blèten

    In prov. Antw. ww.: bleite, blètte, geblèt

    uitdrukking: oog, dat is om een ~ uit te bleiten, gebleit

    Van Dale: blèten blèt­te, heeft ge­blèt; ne­ven­vorm van bla­ten
    1. niet al­ge­meen bla­ten
    2. BE; in­for­meel; m.n. van kin­de­ren schrei­en, hui­len

    uitspraak met zware e

    Mijn lief heeft het afgemaakt (afmaken) en ik heb een hele week zitten bleiten.

    Onze Louis bleit niet als hij moet gaan slapen.

    ’k Hem geblet is een lieke van de Strangers.

    6 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door aliekens en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (29 Oct 2021 07:01)
    Dit woord was woord van de dag op 24 Nov 2007

    👍
    1214

    #25

    fleus
    (bijw.)

    straks, later

    < van het Middelnederlands: vloechs ‘spoedig, vlug’.
    De Middelnederlandse vormen hebben deels de – g – bewaard (vloechs, vloochs, vluchs), deels is deze geassimileerd aan de – s (vloes, vlues, vlus) zoals gebruikelijk bij de combinatie – chs -, zie bijv. vos naast Duits Fuchs. Kiliaan (1599) onderscheidt die twee vormen: met velaar in de betekenis ‘snel’ (Kiliaan vlughs, flughs) en zonder velaar in de betekenis ‘spoedig, weldra, meteen’ (Kiliaan vloes, vleus, vlus).
    Varianten zonder velaar bestaan alleen nog dialectisch, bijvoorbeeld Brabants, Oost-Vlaams flus, fleus (Weijnen 2003). (M. Philippa)

    ook in de Vlaamse Ardennen en in Oost-Vlaanderen (Waasmunster)
    Aalst: uitspraak: /flees/

    Fleus komt de facteur.

    Fleus nog eentje!

    9 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door doesemans en laatst gewijzigd door de Bon (10 Aug 2021 19:02)
    Dit woord was woord van de dag op 07 Mar 2008
    Dit woord was woord van de dag op 09 Apr 2008

    👍
    1197

    #26

    touche hebben
    (uitdr.)

    aandacht krijgen van iemand die duidelijk wilt maken dat hij/zij je aantrekkelijk vindt op romantisch vlak

    Van Dale BE; spreek­taal “sjans hebben”

    Zie die stoeipoes rond de Geraar draaien! Hij heeft touche!

    “Ik was donderdag zo beta maat, had touche van een niet normaal snel wijf, wat ouder dan mij. En kdurfde er niet op ingaan.” (forum.shrimprefuge.be 22 jun. 2014)

    17 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door steven_VI en laatst gewijzigd door de Bon (09 Aug 2021 07:29)
    Dit woord was woord van de dag op 12 Jan 2013

    👍
    1178

    #27

    ras
    (bn.)

    snel, vlug, rap

    Van Dale:
    (archaïsch) zich snel voortbewegend, snel optredend
    synoniem: snel, vlug, gezwind

    vgl Zweeds: rask

    Zeg, die patatten koken nog niet, zet die eens wat rasser.

    > andere betekenis van ras

    4 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door TANTANNE en laatst gewijzigd door de Bon (14 Oct 2021 15:24)

    👍
    1176

    #28

    begod
    (bw./tw.)

    vloek, krachtterm
    ook bewondering, verrassing uitdrukkend

    lett. “Bij God”
    de Grieken zeggen “bij Zeus”, de Germanen “bij Wodan”

    Woordenboek der Nederlandsche Taal:
    Modern lemma: begod
    begot, begotje, tusschenw. Verbastering van bij God! Basterdvloek, hetzij als nadrukkelijke bevestiging, hetzij als uiting van een of andere gemoedsaandoening.
    “Da’s begot een schoon beitelken, Wannes, dat ge hier liggen hebt”. Walschap (1941).

    Ik zou niet kunnen antwoorden op uw vraag, ’k zou het begot niet weten.

    “verjaardag kleuter wordt 3 jaar. cadeautip! Drie jaar, begod. 3 jaar. Het is een cliché, maar verdomme wat gaat de tijd snel.” (esterdepret.be 3 jun. 2016)

    > andere betekenis van begod

    10 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door bernardvw en laatst gewijzigd door de Bon (31 Jul 2021 08:52)
    Dit woord was woord van de dag op 17 Oct 2010

    👍
    1174

    #29

    koffiekoek
    (de ~ (m.), ~en)

    variëteit van klein gebak, al dan niet met bladerdeeg, al dan niet suiker geglazuurd, al dan niet gevuld met pudding, appel, krieken, abrikoos … Zoals daar zijn: ronde en lange rozijnenkoeken, puddingkoeken, puddingkoeken met chocolat, achtjes, …

    in Nederland: koffiebroodje

    Van Dale 2014 online: Belgisch-Nederlands

    zie ook boterkoek, broekzak

    Koffiekoeken
    Verschillende koffiekoeken

    Ne koffiekoek met ingebakken crème, alstublieft!

    8 koffiekoeken alstublief. 2 met rozijnen, 2 achtjes, een met pudding zonder chocolat en één met pudding met chocolat en twee met appelvulling.

    Waar wij onlangs een ballonvaart hebben geweigerd en ooit 87 koffiekoeken hebben besteld uit balorigheid omdat de gepensioneerden vóór ons alle tijd van de wereld namen voor het kiezen van hún koeken, het zoeken van kleingeld in hun portemonnee, en de vergeefse pogingen om zes broden, twee cakes, vijf eclairs, en vier taartjes in een te kleine tas te proppen. (Koen Meulenaere)

    9 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door msteijaert en laatst gewijzigd door de Bon (03 Aug 2021 18:40)
    Dit woord was woord van de dag op 26 Aug 2010

    👍
    1169

    #30

    chambrang
    (de ~ (m./v.), ~s/~en)

    deur- of raamlijst, sjambrang, chambrant; ook kassement genoemd

    Hageland: schammerant
    Vlaamse Ardennen: sambrang
    Zuid-Limburg: sebrang

    < Middelnederlands sambrande (zn. v.), van Oudfrans chambrande, Frans chambranle

    Hij was zo poepeloere dat hij met zijn smoel tegen de chambrang liep.

    “… schuin plafond sierlijstjes hangen, zoals bij een verikaal raam, ook heel mooi. uw mdf ligt dan eigenlijk op de gyproc, gelijk ne chambrang.” (bouwinfo.be 6 jan. 2008)

    20 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door dsa en laatst gewijzigd door de Bon (02 Aug 2021 21:09)
    Dit woord was woord van de dag op 04 Apr 2010

    👍
    1161

    #31

    blaffetuur
    (het ~/de ~, (v.), ~en, ~s )

    Naargelang de regio een vensterluik dat voor de venster kan worden gedraaid of een rolluik.
    Oorspronkelijk was een blaffetuur overal een luik, maar toen de luiken vervangen werden door rolluiken werd de naam blaffetuur ook gebruikt voor rolluik.

    Van Dale 2018: blaf­fe­tuur
    < 1477 ‘raam­werk waar­op per­ka­ment ge­span­nen is’, ver­moe­de­lijk van mid­del­eeuws La­tijn blaffardus (van een ble­ke kleur)
    BE; niet al­ge­meen rol­luik, ven­ster­luik, blind dat naar bin­nen open­gaat

    vnw: blind, vensterluik

    zie ook persienne, blaaike

    En vergeet de blaffeturen niet dicht te doen als het donker wordt.

    In de zomer sluit ik meestal mijn blaffeturen.

    Trek de blaffeturen maar op!

    > andere betekenis van blaffetuur

    9 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Gamba en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (29 Oct 2021 06:56)
    Dit woord was woord van de dag op 27 Aug 2010

    👍
    1149

    #32

    jeunen, hem ~
    (ww., wederkerig)

    zich amuseren, plezier aan iets beleven, ergens graag zijn
    zie ook genaren

    Ik jeunen mien ier in m’n uuzetje (ik ben graag in mijn huisje)
    ""Jeunen" is het Vlaamse dialectwoord van het jaar. Meer dan 16.700 mensen stemden de voorbije week voor het woord op de site van Radio 1. Jeunen is West-Vlaams en betekent simpelweg “plezier maken”, en ook: “iemand iets gunnen”. " (https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2017/10/27/)

    8 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door ejehieuhoeheheuhnhie en laatst gewijzigd door Marcus (09 Aug 2021 12:04)
    Dit woord was woord van de dag op 11 Jan 2010

    👍
    1142

    #33

    voormiddag
    (de ~ (m.), ~en)

    ’s morgens, voor de middag
    Periode van de dag tussen de ochtend en de middag, ongeveer tussen 9u en 12u.

    In Nederland wordt dit woord gebruikt voor de periode van de vroege namiddag, dus tussen 12u-14u.

    Algemeen Nederlands Woordenboek: In Nederland het gedeelte van de dag dat ongeveer duurt van 12.00 tot 16.00 uur, maar in België gebruikt voor de periode tussen ongeveer 9.00 en 12.00 uur.

    DS2015 standaardtaal (geeft als betekenis ochtend!)

    ook in samenstellingen: maandagvoormiddag, dinsdagvoormiddag, woensdagvoormiddag, donderdagvoormiddag, vrijdagvoormiddag, zaterdagvoormiddag, zondagvoormiddag, gisterenvoormiddag, eergisterenvoormiddag

    klemtoon op de tweede lettergreep (zie Vlaamse uitspraak)

    vgl. middag, namiddag

    We zijn deze voormiddag al naar de winkel geweest.

    In de voormiddag zijn we gaan wandelen, dan hebben we ’s middags gegeten in een taverneke aan de baan, en in de namiddag hebben we dan op de camping wat gevoetbald.

    Op de E40 tussen Aalter en Nevele gebeurden gisterenvoormiddag vier verkeersongevallen: drie in Nevele en één in Aalter. (standaard.be)

    Zondagvoormiddag zorgde een onwel geworden toeschouwer even voor opschudding bij ‘De Zevende Dag’.(hln.be)

    8 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door aliekens en laatst gewijzigd door nthn (04 Aug 2021 13:33)
    Dit woord was woord van de dag op 15 Jun 2012

    👍
    1088

    #34

    bobijn
    (de ~ (v.), ~en)

    spoel voor garen, garenklos, spoelklos, klos

    Woordenboek der Nederlandsche Taal: Bobijn:
    - garenklosje, al of niet met garen omwonden. Thans alleen in Zuid-Nederland.
    < Het woord is vroeg ontleend aan Frans bobine ‘spoel’ (1544); het heeft de diftongering van – ? – naar – ij – meegemaakt.

    Van Dale online: Belgisch-Nederlands

    vnw: een bobijntje garen: een klosje garen

    Nähgarne 3
    Bobijnen van naaigaren

    Zet het bobijntje bovenop het naaimachien voor ge begint.

    9 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door aliekens en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (01 Nov 2021 09:53)
    Dit woord was woord van de dag op 03 Nov 2012

    👍
    1067

    #35

    lebberen
    (ww. lebberde, gelebberd)

    tongzoenen
    met de tong nat maken

    iteratief van lebben ‘likken, slobberen’, een klinkervariant naast labben

    Die twee hebben heel de namiddag staan lebberen.

    Ie, lebbert is aan die zegel, dakik et ni moe doen.
    (Hier, lik eens aan die zegel, zodaat ik het niet moet doen.)

    3 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Naroweman en laatst gewijzigd door Marcus (05 Aug 2021 19:52)
    Dit woord was woord van de dag op 30 Dec 2012

    👍
    1063

    #36

    sterfput
    (de ~ (m.), ~ten)

    1 verzinkput (Van Dale 2018 online: BE)
    2 klein putteke fungerend als kolk met stankafsluiter

    1 De sterfput is vol, hij moet dringend worden leeggemaakt.
    2 Het sterfputteke stinkt, het zal zeker gaan onweren.

    5 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door la_rog en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (09 Aug 2021 08:08)
    Dit woord was woord van de dag op 31 Oct 2010

    👍
    1056

    #37

    fletsen
    (zwak werkw.-te, -t)

    knuffelen,
    flemen

    zie ook fletser, flodderen

    Dat was fijn fletsen gisteravond.
    Die febbekak gaat weer fletsen bij de meester.

    1 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door jempi54 en laatst gewijzigd door Marcus (07 Aug 2021 07:26)
    Dit woord was woord van de dag op 29 Dec 2009

    👍
    1039

    #38

    weer
    (de ~ (m.), ~en)

    knoest in hout, war

    Van Dale 2017 online: BE, niet algemeen

    zie ook: wieër, neute, wier
    uitdrukking: op een weer zitten

    Hout-kwast

    In die plank zitten heel wat weren.

    > andere betekenissen van weer

    1 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door la_rog en laatst gewijzigd door de Bon (06 Aug 2021 21:40)

    👍
    1033

    #39

    pissijn
    (het, de ~ (v.), ~en)

    urinoir

    Van Dale: BE; spreek­taal

    Algemeen Nederlands Woordenboek: (vooral) in België

    vgl. piscine

    Men zegt wel eens: als de pissijnen in orde zijn is het ok.

    1 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door la_rog en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (07 Aug 2021 22:13)
    Dit woord was woord van de dag op 02 Apr 2011

    👍
    1023

    #40

    macadam
    (de ~ (m.), geen mv.)

    macadamweg, asfaltweg
    Type wegverharding die populair was in België, maar al een dertigtal jaren niet meer wordt toegepast.

    < Eng. macadam
    genoemd naar de uitvinder, de Britse ingenieur John London McAdam (1756-1836)

    klemtoon op de laatste lettergreep

    zie ook wegcode

    Volg de macadam tot aan het rood licht en ga daar rechtsaf een kasseibaantje in.

    Hij woont langs de makkadam voor de bakker. (Cricri, 14 febr. 2011)

    7 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door beestenbustel en laatst gewijzigd door nthn (10 Aug 2021 22:56)
    Dit woord was woord van de dag op 05 Sep 2011

    👍
    1023

    Meer ...

    Kies je favoriete woord
    Voor de week van het Nederlands zoeken we jullie favoriete woorden uit het Vlaams Woordenboek. Vul onze enquête hier in.

    Het Vlaams woordenboek  |  Concept en realisatie door Anthony Liekens

    Creative Commons License

    Het Vlaams Woordenboek by Anthony Liekens is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.