Vlaams Woordenboek logo

Het Vlaams woordenboek


Index

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Log in

Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

Uw gebruikersnaam
Uw geheime paswoord

  • Log in
  • Wees welgekomen | Willekeurig | Top woorden | Recent

    nen

    Dit is slechts 1 definitie voor "nen." Bekijk alle definities.

    nen
    (mannelijk onbepaald lidwoord)

    Afkomstig van de accusatief in het oude naamvallenstelsel, dat er zo uitzag voor het mannelijk onbepaald lidwoord:

    1. nominatief: een / ‘n
    2. genitief: eens / ‘ns
    3. datief: enen / ‘nen
    4. accusatief: enen / ‘nen

    Voorbeelden in het oude naamvallenstelsel:
    - nen sterken koning
    - nen groten boom
    - nen roden vis

    Voordat het AN als standaardtaal werd geïmporteerd, pleitten sommige Vlaamse grammatici ervoor “nen” en “den” als mannelijke lidwoorden in te voeren in de orthografie ook in de nominatief – Zoals hierboven voorbeelden voor gegeven werden. De neiging om accusatieven te gebruiken in stede van nominatieven heet “accusativisme”.

    Mettertijd werd er steeds meer geassimileerd en op den duur ontwikkelde zich het tegenwoordige, bij de eerste aanblik vrij chaotisch voorkomende, stelsel:

    nen – voor alle klinkers, en een paar medeklinkers: d, t en h
    nem – voor ‘b’, wordt door de meesten geschreven als ”nen” (behalve in Limburg waar geen n wordt uitgesproken voor de b)
    ne – in alle andere gevallen, dwz voor: c f g j k l m n p q r s v w x y z sj zj …

    Dezelfde flexie wordt gebruikt voor bijvoegelijke naamwoorden, voor den, voor bezittelijke voornaamwoorden, etc. Ook in die gevallen zijn de vormen af te leiden van oude accusatieven.

    Sommigen gebruiken ( onder invloed van het AN) “een” ook bij mannelijke woorden.

    zie ook: tussen-n in combinatie met man. znw.

    Ik heb ne motocyclette gekocht van ne Chinees.
    Ik heb nen oranje motocyclette gekocht van nen oranje Chinees.
    Ik heb nen boom gekocht van ne Japanees.
    Van dezelfde Japanner ook nen automobiel.
    Ik heb nen otto gekocht van nen Hollander.
    Dit is nem blauwen boom. Uitzondering: in Limburg hoor je in het lidwoord of attributief gebruikt adjectief geen -m voor een b; daar is het: ne boom, ne braune boom.

    Voor de volledigheid
    De archaïsche flexie van “een” voor vrouwelijke naamwoorden:
    1. nominatief: ene / ’ne > een / ’n
    2. genitief: ener / ’ner
    3. datief: ener / ’ner
    4. accusatief: ene / ’ne > een / ’n

    Dankzij het feit dat het vrouwelijk lidwoord gereduceerd is tot “een”, onstaan geen problemen doordat men tegenwoordig “ne” zegt bij mannelijke woorden.

    En – hetgeen hier bijna niets terzake doet – het onzijdige:
    1. nominatief: een / ’n
    2. genitief: eens / ’ns
    3. datief: enen / ’nen
    4. accusatief: een / ’n

    21 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door aliekens en laatst gewijzigd door Marcus (03 Aug 2021 11:28)

    👍
    733

    Reacties

    geslacht

    Je kunt ne / nen ook gebruiken om het geslacht van een woord te kennen, omdat je het alleen bij mannelijke woorden kunt gebruiken.

    Zo kun je “nen arbeider” en “ne man” zeggen, maar blijft het “een arbeidster” en “een vrouw”. Voor Antwerpenaren geldt dit alleszins, en is het dus een simpel truukje om de geslachten uit elkaar te halen.

    Zie ook: “ne leraar” – “een lerares”, etc.

    Toegevoegd door Trezebees op 07 Nov 2007 16:48

    waarom

    Toen het Nederlands nog een verschil tussen accusatief en nominatief kende, waren deze de vormen van het onbepaald liedwoord:
    ….. Mannelijk Onzijdig Vrouwelijk
    nom: een/ene een een
    acc: enen(’nen) een een

    In sommige (zuidelijke) gebieden koos men voor de accusatief-vormen, toen de naamvallen verviel. In de uitspraak verdwijnt de -n vaak.

    voor klinkers + t, d, h: n?n (nen)
    voor b, p: n?m (nem)
    voor andere medeklinkers + w: n? (ne)

    Daarom vind ik dat het best ware om het altijd “nen” te schrijven, net als wij altijd “willen” schrijven, en niet “wille”.

    Toegevoegd door Grytolle op 17 Dec 2007 12:52

    o.o nu heb ik iemand gevonden die “nen jas” met een uitgesproken slot-n zegt \o/ (dat is trouwens een voorbeeld van een mannelijk geworden woord)

    Toegevoegd door Grytolle op 04 Jun 2008 20:42

    da’s natuurlijk fout – het moet ‘ne frak’ zijn :-)

    Toegevoegd door steven_VI op 01 Jul 2008 23:14

    etjes reactie

    “In mijn dialect, en dat wordt door velen beaamd, is nen enkel gebruikt vóór mannelijke zelfstandige woorden, als ze beginnen met een klinker, de letters H,B,D of T. Als er een adjectief voorstaat geldt dezelfde regel. Het is dus ’nen’boom en ’ne’groten boom maar wel ’nen’hogen boom.”

    Toegevoegd door Grytolle op 04 May 2009 13:05

    “nen jas” dad is flauwekul. as dieje vrind vanou da’ zoe zee, dan zal da wel namaakdialect zèn. behalve da’ het inderdaad “ne frak” is, zou et anders “ne jas” zèn. ge hed in alle geval wel nen tendens van mè hiël arige mense af te komme dad oe arige dinges vertelle altijd grytolle;)

    Toegevoegd door Diederik op 04 May 2009 17:42

    ’zou wel kunnen da ze geen gelijk had over die n, maar ze had echt geen problemen mee ’t geslacht van woorden dus wrs sprak ze wel een aardig mondje dialect (wel kan het feit dat haar ouders uit elk een ander eind van Vlaanderen kwamen tot wa dialectvermenging hebben geleid)

    “nen tendens” “nen balans” – ik neem een zeker regelverlies waar :(

    Toegevoegd door Grytolle op 04 May 2009 22:18

    een balans ist mss wel, maar ik zou toch altijd nen tendens zegge…

    Toegevoegd door Diederik op 05 May 2009 00:40

    wie schreef der ier trouwes “nen balans”?

    Toegevoegd door Diederik op 05 May 2009 00:41

    gij in nen draad op ’t aentwaerps.be-forum een tijdje gelejen

    -ens hoort bij de -entie-groep, dus vandaar da’t (historisch althans) vrouwelijk is

    Toegevoegd door Grytolle op 05 May 2009 01:37

    mss zeide eigentlijk “den balans”

    Toegevoegd door Grytolle op 05 May 2009 01:37

    Wat Trezebees zegt (of liever: zei, ’t is al een tijdje geleden), klopt ook voor Limburg:

    ne man, ’n vroo, e kènd
    nen appel, nen hond (pardon: hooooooond), nen iërappel (aardappel), nen délper (dorpel), nen toën (toren)
    nen appel, nen haaven appel (een halve appel)

    Onzijdig lidw. e wordt ’n voor een klinker of h (dus niet voor d of t):
    ’n êppelke, ’n haaf êppelke (half appeltje)
    e doof kinneke, e tiëg braud (taai brood)

    Ter aanvulling van wat Anthony Liekens schreef: in Limburg hoor je in het lidwoord of attributief gebruikt adjectief geen -n voor een b; wij zeggen:
    ne boom, ne braune boom (“ne blooë boom” krijgen we niet zo gauw te zien, haha), ne bènnebeir (mannetjesvarken met onvolledig ballenstelsel)

    Toegevoegd door petrik op 05 May 2009 13:57

    In welken draad dan? Ik kan m’n eige da specifiek citat da’ ge dor aanhòld ni rappelere… (en woorde gelèk as ‘althans’ gebruik ek normaal ok al ni:s)

    Toegevoegd door Diederik op 05 May 2009 16:11

    In diejen over uw brabantse schrijftaal :)

    “dus ik gaan der maar vanuit da het meeste bij het kerngebied Antwerpen/Vlaams Brabant zal aansluiten en de rest toch ni den balans kan late doorslaan in d een of d ander richting.”

    Toegevoegd door Grytolle op 05 May 2009 17:18

    Oh, en mijn alleroprechtste excuses voor de kleur van diejen boom, petrik :D

    Toegevoegd door Grytolle op 05 May 2009 17:20

    verkeerde voorbeelden

    Je kan nen alleen gebruiken voor woorden die met een klinker beginnen. Al de andere slechte voorbeelden, werden waarschijnlijk gegeven door iemand die dit niet doorheeft.
    In het Engels heb je een verwante regel, bv: “An angel, an abnormality, an even number, an optimist,” enz.

    Best zou dus zijn dat iemand de oorspronkelijke tekst aanpast.

    Toegevoegd door Leo Flandriae op 30 Jan 2013 12:52

    eigen rechtzetting

    Grytolle heeft gelijk, het kan ook met de letters H,B,D of T.
    Slechte voorbeelden, zijn dus:
    ‘nen sterken koning
    ‘nen groten boom
    ‘nen roden vis

    Toegevoegd door Leo Flandriae op 30 Jan 2013 12:56

    taallink 521 verwijst ernaar om het geslacht van een woord te bepalen:

    Vraag van de week

    Wat is het geslacht van het woord kast? Het Groene Boekje vermeldt alleen het lidwoord de.

    Kast kan zowel een mannelijk als een vrouwelijk woord zijn. Een groot aantal zelfstandige naamwoorden wordt in het zuiden van het taalgebied meestal als vrouwelijk en in het noorden als mannelijk beschouwd. De naslagwerken vermelden bij zulke woorden doorgaans alleen dat het de-woorden zijn, zonder verdere specificatie. Dat is ook het geval in het Groene Boekje, maar in de onlineversie op Woordenlijst.org is het geslacht wel aangegeven met de vermelding ‘m/v’.

    U kunt uw eigen taalgevoel over het geslacht toetsen door het onbepaald lidwoord een uit te spreken zoals u dat in dialect of tussentaal zou doen. Bij een vrouwelijk woord gebruikt u dan de vorm een: een kast. Bij een mannelijk woord gebruikt u dan de vorm n?n of n?: n?(n) boom, n? vriend.

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 08 Feb 2016 20:59

    Zeg, vóór een stemhebbende ‘k’ (bv. de middenste ‘k’ van ‘zakdoek’, de ‘g’ van het Franse ‘grand’, of de ‘g’ van het Engelse ‘gay’), zegt ge toch ook ‘nen’? Met een ng-klank weliswaar, bv. “neng gay”.

    Komt niet bijzonder veel voor gezien dat de meeste woorden met die klank aan het begin leenwoorden zijn en meestal ook nog eens vervlaamst worden (bv. ‘goal’ wordt bij mijn weten al lang niet meer uitgesproken op zijn Engels, behalve in Holland), maar ’t lijkt mij toch het vermelden waard. Als ik geen ongelijk heb natuurlijk.

    Toegevoegd door nthn op 31 Jul 2019 21:29

    “neng gay”? “neng goal?”
    Nee, het is “ne gay”, “ne goal” … In Antwerpen toch.

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 31 Jul 2019 21:41

    Echt? Met die “stemhebbende velaire plosief” /g/? Amai zeg, hoe spreekte gulder nou.

    Ik zeg voor alle duidelijkheid wel “ne goal”, maar dan met de ‘g’ van goesting.

    Ik vind wel beduidend meer resultaten voor “ne gay” dan “nen gay”, maar anderzijds stond er in het eerste resultaat voor “ne gay” in dezelfde zin ook “ne hetero”, en dat klinkt al helemaal niet just.

    Op ‘gay’ (en afgeleiden/samenstellingen) na kan ik in feite op geen enkel ander woord komen dat met die /g/ begint, volgens mij hebben we alle andere leenwoorden met die klank vervlaamst naar de “stemhebbende velaire fricatief” /?/.

    Toegevoegd door nthn op 01 Aug 2019 21:15

    Voeg een reactie toe

    Ingelogde gebruikers kunnen reacties aan deze definitie toevoegen.

    Log in

    Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

    Uw gebruikersnaam
    Uw geheime paswoord

    Kies je favoriete woord
    Voor de week van het Nederlands zoeken we jullie favoriete woorden uit het Vlaams Woordenboek. Vul onze enquête hier in.

    Het Vlaams woordenboek  |  Concept en realisatie door Anthony Liekens

    Creative Commons License

    Het Vlaams Woordenboek by Anthony Liekens is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.