Vlaams Woordenboek logo

Het Vlaams woordenboek


Index

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Log in

Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

Uw gebruikersnaam
Uw geheime paswoord

  • Log in
  • Wees welgekomen | Willekeurig | Top woorden | Recent

    peinzen

    Dit is slechts 1 definitie voor "peinzen." Bekijk alle definities.

    peinzen
    (ww. peinsde; gepeinsd)

    Typisch Vlaams: denken, mijmeren: Geen Algemeen Nederlands; Gangbaarheid: 3; Vlaamsheid: 1

    Van Dale online 2022: diep in gedachten verzonken zijn; ernstig nadenken

    ook peizen

    Velen peinzen er niet over hun leven te riskeren in een zinloze oorlog. Duizenden jonge mannen proberen het land te verlaten. (demorgen.be)

    9 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (03 Oct 2022 15:02)

    👍
    6

    Reacties

    De voorbeeldzin is prima Nederlands. Wat ‘peinzen’ Vlaams maakt is als je zegt: “Ik peins dat”, die constructie wordt in NL niet gebruikt.
    :
    Ik peins dat een hagelwitte vloer in een museum geen goed idee is. VL
    Daarom peins ik er niet over om schoenen met witte zolen aan te trekken. AN

    Toegevoegd door LeGrognard op 27 Sep 2022 17:18

    Ik peins aan u…

    Trinetje-lief, mijn bieke,
    mijn klinkend melodieke,
    mijn lotsken en mijn lieke!…
    ik kom eens even ‘kieken’
    met dezen brief!

    Want altijd peins ik aan u, mijn vrouwke!

    zoet rooske zonder doren,
    rooi kolbloem in mijn koren,
    frisch haantjen op mijn toren,
    o vrouwken uitverkoren,

    Trinetje-lief…
    Ik peins aan u!

    Emiel Fleerackers

    Toegevoegd door LeGrognard op 27 Sep 2022 18:03

    Typisch Vlaams en Van Dale beoordelen dat toch anders.

    ‘Ga nog niet weg’, zei Louis. ‘Nog niet.’ ‘Nee’, zei Papa en wachtte. ‘O ja,’ zei hij toen, ‘met Mama gaat het goed. Het is te zeggen: goed en niet goed. Gij hebt misschien gepeinsd dat zij zou komen, maar dat ging nogal moeilijk. Wat dat ik u wilde zeggen, ge hebt schrikkelijk veel complimenten van Mama.’
    Uit: Het verdriet van België (1983) – Hugo Claus
    (…)
    Het fragment uit Het verdriet van België herkent iedere Vlaming en Nederlander als oer-Vlaams. Peinzen in de neutrale betekenis van ‘denken’, een uitdrukking als het is te zeggen, schrikkelijk in de zin van ‘veel’, de complimenten van iemand hebben. Kan het eigenlijk nog Vlaamser dan dat? Nauwelijks, maar alles is wel in de Dikke te vinden.
    (https://www.vandale.nl/maak-de-dikke-mee-vlaamser)

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 27 Sep 2022 18:15

    In de zin van Claus staat peinzen voor denken. De vuistregel die ik voor mij zelf gebruik is: als peinzen in een Vlaamse zin niet met piekeren te vervangen is betekent het denken. Maar dat is het hem just: piekeren zou in deze ook gelezen kunnen worden. Nu staat mijn theorie op zijn kop.

    Toegevoegd door LeGrognard op 27 Sep 2022 19:04

    Interessante theorie, LeGrognard! Om het nog moeilijker te maken: ik kan het werkwoord ‘piekeren’ alleen gebruiken na zitten/staan/liggen/…

    “Ge hebt misschien gepiekerd” → kan niet
    “Ge hebt misschien zitten piekeren” → perfecte zin

    Maar hetzelfde geldt min of meer voor ‘peinzen’:

    “Ik heb ne keer gepeisd” → kan niet echt
    “Ik heb ne keer zitten peizen” → perfecte zin

    Ik ben ervan overtuigd dat dat nog een belangrijk grammaticaal verschil is tussen VL en NL: de sterke voorkeur voor die hulpwerkwoorden zitten/staan/liggen/…

    Toegevoegd door nthn op 27 Sep 2022 19:17

    ‘Zitten piekeren’ wordt dan weer ‘zitten te piekeren’ in NL… Het wordt er allemaal niet simpeler op. Verder denk ik dat het Vlaamse ‘peinzen’ dichter bij het Franse ‘penser’ is gebleven en in NL de betekenis van ‘diep nadenken’ of ‘piekeren’ heeft gekregen. Zelf bedacht allemaal ;-)

    Toegevoegd door LeGrognard op 27 Sep 2022 23:01

    Ik denk dat in WVL de n in peinzen weggelaten wordt.
    Waar zit je ip te peizen vroeg ze; ’k peize ip mien lief dak
    zo geirne zie.

    Toegevoegd door Kastanjeoog op 30 Sep 2022 11:41

    Die n wordt eigenlijk overal weggelaten, VL schrijft het gewoon zo omdat NL het zo schrijft.

    Ik merk nu wel juist op dat we weer met een oud probleem zitten, ‘peinzen’ verschijnt niet in de index (en andere recent toegevoegde woorden evenmin):
    https://www.vlaamswoordenboek.be/definities/begintmet/p

    Toegevoegd door nthn op 02 Oct 2022 20:21

    Ik heb het indexprobleem nog eens in de github gemeld.

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 02 Oct 2022 21:22

    Voeg een reactie toe

    Ingelogde gebruikers kunnen reacties aan deze definitie toevoegen.

    Log in

    Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

    Uw gebruikersnaam
    Uw geheime paswoord

    Nieuwe versie!
    Er is een nieuwe versie van het Vlaams Woordenboek online. Mocht je problemen ondervinden, gelieve deze te melden op onze GitHub.

    Het Vlaams woordenboek  |  Concept en realisatie door Anthony Liekens

    Creative Commons License

    Het Vlaams Woordenboek by Anthony Liekens is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.