Vlaams Woordenboek logo

Het Vlaams woordenboek


Index

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Log in

Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

Uw gebruikersnaam
Uw geheime paswoord

  • Log in
  • Wees welgekomen | Willekeurig | Top woorden | Recent

    Recente toevoegingen

    De onderstaande definities zijn de laatst toegevoegde definities van Vlaamse termen in ons woordenboek. Deze lijst is ook beschikbaar als RSS Feed RSS

    #21

    gang, in ~ trappen

    zie in gang trappen

    -

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door Georges Grootjans (23 Sep 2022 06:39)

    👍
    6

    #22

    gang, in ~
    (uitdr.)

    naargelang het werkwoord zijn er wel betekenisverschillen of nuances:
    in gang brengen: door actie iets laten beginnen
    in gang komen: zelf (persoon of ding) (geleidelijk) beginnen
    in gang schieten: bruusk beginnen (gang, in ~ schieten)
    in gang steken: iets initiëren ( gang, in ~ steken)
    in gang stellen: eerder technisch: bv. een apparaat of een procedure opstarten
    in gang trappen: letterlijk: met de voet starten van bv. een motor; fig. iets doen beginnen (gang, in ~ trappen)
    in gang trekken: initiatief nemen en energie stoppen in het starten van iets (gang, in ~ trekken)
    in gang zetten: door een actie iets laten beginnen

    vnw: in gang steken/stellen/zetten: op gang brengen, aan de gang brengen

    Harry en Meghan hebben hun geldmachine al lang geleden in gang gezet. (hln.be)

    Omdat er rekening werd gehouden met een drenkeling of wanhoopsdaad werd de hele procedure in gang gestoken. (nieuwsblad.be)

    Wanneer het gas terug beschikbaar is, moet de ketel opnieuw in gang gesteld worden (zie gebruiksaanwijzing). (bulex.be)

    Als dat niet het geval is, kunnen deze schuldeisers de likwidatie van de onderneming in gang stellen om zo toch hun geld te krijgen. (tijd.be)

    Omgevingsminister Demir zet gecoördineerde actie in gang: deurwaarders naar 3M België en hoofdzetel in VS. (demorgen.be)

    Door ze zelf uit te graven kon hij echter een ontploffingsmechanisme in gang brengen. (nieuwsblad.be)

    0 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (24 Sep 2022 08:52)

    👍
    5

    #23

    gang, in ~ brengen
    (uitdr.)

    vnw: beginnen, starten, op gang brengen

    vgl. gang, in ~ schieten

    De pastor moet geen gesprek in gang brengen. Hij of zij dient aanwezig te zijn, vol mededogen en empathie. (pastoralezorg.be)

    “Naast een lekker alternatief willen wij ook een soort beweging in gang brengen die streeft naar minder gebruik van suiker.’ (hln.be)

    Op het moment dat we met iemand seks hebben, wordt een heel systeem in gang gebracht. (nieuwsblad.be)

    “Als je dan de brommer terug in gang brengt, is de begrenzer en dus ook de snelheidslimiet weer geactiveerd" (nieuwsblad.be)

    De vraag naar adoptabele kinderen blijft onverminderd hoog, een situatie die een perverse marktwerking in gang brengt. (mo.be)

    De aftrap was voor Marine V die het feestje in gang bracht. (hln.be)

    0 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (21 Sep 2022 07:06)

    👍
    5

    #24

    artikelengamma
    (zn. o.; ~'s)

    aanbod van artikelen, assortiment

    zie gamma

    Bij Atita vind je een zeer uitgebreid artikelengamma in bureelartikelen, schoolgerief, feestartikelen en decoratie. (hln.be)

    Groeien moest dus door het uitbreiden van het artikelengamma. (tijd.be)

    We overwegen om het artikelengamma dat momenteel door onze Cyclup winkels wordt verwerkt uit te breiden en ons ook te richten op sportmateriaal. (ocmwbxl.brussels)

    Ze is er toch om mij te ’ helpen ’ , om mij wegwijs te maken in het artikelengamma! (Meer verkopen – André M Nijssen)

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door Georges Grootjans (20 Sep 2022 12:11)

    👍
    6

    #25

    gadeslagen

    zie gadeslaan

    -

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door Georges Grootjans (19 Sep 2022 07:01)

    👍
    6

    #26

    gadeslaan, zichzelf ~

    zie zichzelf gadeslaan

    -

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door Georges Grootjans (19 Sep 2022 07:00)

    👍
    5

    #27

    zichzelf gadeslaan
    (uitdr.)

    goed voor zichzelf zorgen, let op jezelf
    meestal toegewenst: slaagt u gade!

    variatie van vormen en uitspraken: zijn eigen gaaislagen;
    slaagt uw eigen gaai; sla u gaai; sla u gade; slaagt u gaai; …

    zie ook gadeslaan

    Sla jezelf gade. Kijk naar wat er gebeurt maar bemoei je er niet mee… (filosofenfontein.be)

    Sla jezelf gade (Basileios de Grote). Heuresis, 1964, p. 103 (bib.kuleuven.be)

    Jean, ik ben er maar eens mee weg. Saluut, de groeten aan Gerda en slaagt u gaai hé.

    0 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (19 Sep 2022 07:02)

    👍
    6

    #28

    gaan, voor een beroep ~
    (uitdr.)

    vnw: hij gaat voor dokter/leraar enz.: hij studeert voor dokter/leraar enz.

    Er zijn idd veel ongelooflijk slimme mensen in mijn klas nu (3/14 gaat voor dokter volgend jaar). (beyondgaming.be)

    Mijn broer ging voor ingenieur, maar slaagde niet. (standaard.be)

    “Ik volg nu een herscholing, ik ga voor verpleegster.” (flair.be)

    0 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (18 Sep 2022 09:31)

    👍
    5

    #29

    doorsjassen
    (ww. sjaste door; doorgesjast)

    De WC/het gemak doorspoelen.
    ook fig. doorspoelen

    spellingsvariant: doorchassen

    Na gebruik altijd doorsjassen aub.

    Been there, done that, doorsjassen en over naar nieuw, spannender en uitdagender terrein. (humo.be)

    Een normale mens gaat daar toch zo’n drie tot vier keer dag zijn ding doen en het toilet doorsjassen. (hbvl.be)

    De dichter Herman De Coninck gebruikte ‘doorgesjast’ in een brief uit 1985 aan de stad Mechelen over rioleringsbelasting die zijn overleden moeder zou moeten betalen: “Mijn moeder overleed in 1983. In het jaar na haar dood zou zij dus voor meer dan negenduizend frank bij elkaar gekakt en doorgesjast hebben.” (erikdams.com)

    1 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door gertclaes en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (17 Sep 2022 17:55)

    👍
    5

    #30

    gaaischieten
    (ww. inf.)

    boogsport waarbij men naar fictieve vogels (gaaien) mikt

    Van Dale 1898: GAAISCHIETEN, o. (Zuidn ) het schieten naar den gaai

    vgl. gaaischieting

    zie ook wipschieten

    Bij het wipschieten onderscheidt men twee vormen: het vogel- of gaaischieten, ook wel “stamschieten” genoemd en het schieten op de“liggende -” of “staande wip”. (heerlijkheidvantillegem.brugseverenigingen.be/)

    Naast de gelagzaal stonden er twee wipmasten voor het ‘gaaischieten’ en een speeltuin. (schattenvandeurne.be)

    De 19de-eeuwse verenigingen organiseerden wedstrijden en hielden de traditie van het ‘gaaischieten’ in ere. (hasel.be)

    Zoals de traditie het wil wordt er op zaterdag 25 juni voor iedereen een koningsschieting gehouden op de gaai (gaaischieten). (hbvl.be)

    0 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (17 Sep 2022 11:28)

    👍
    5

    #31

    gaai
    (zn. m.; ~en)

    fictieve vogel waarop men bij het gaaischieten mikt

    vnw:
    •houten mikvogel op een hoge staak, waarnaar men schiet
    •staak waarop de mikvogel staat

    Van Dale 1898: gaai – GAAI, m. (-en), (eigenl.) houten vogel, op een hoogen staak of mast geplaatst, waarnaar nog op onderscheidene plaatsen, inz. in Brabant en Vlaanderen, volgens oudvaderlandsch gebruik met kruis- of handboog geschoten wordt of waarnaar, op eene ijzeren pen aan het boveneinde van een hellend vlak geplaatst, met kleine platronde bollen met forschen gooi geworpen of .,gebold” wordt; het vermaak zelf heet naar den gaai schieten en naar den gaai bollen, of in één woord gaaischieten of gaaibollen; (bij uitbr.) de houten staak, wip of schutsboom waarop de vogel staat.

    zie ook gaai, de ~ afschieten

    vgl. wip

    De liggende wip vormt de verzameling van de doelen waarop men kan richten. De doelen of de gaaien hebben elk hun eigen puntenwaarde. (dehertenschutters.be)

    Landry Mulemo en Robert Klaasen bleken de beste schutters te zijn.De spelers die een gaai afschoten, kregen allemaal een diploma en mochten ook de afgeschoten gaai mee naar huis nemen. (vlas.be)

    Zedelgemse Gaai schieting 100 euro gratis – KNBBW

    “Dan schieten alle gildebroeders naar een houten vogel of gaai op een staande wip. Wie erin slaagt, de vogel van de wip te schieten, wordt voor drie jaar gildekoning en mag de koningsbreuk met zilveren platen dragen”, zegt Leo Struyven, hoofdman van de Sint-Sebastiaansgilde van Vlimmeren. (nieuwsblad.be)

    0 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (17 Sep 2022 11:28)

    👍
    6

    #32

    banbliksemen
    (ww. banbliksemde; gebanbliksemd)

    uitdrukkelijk afkeuren, krachtdadig verwerpen, sterk afwijzen

    zie banbliksem

    Bracke werd door zijn partijvoorzitter De Wever meteen gebanbliksemd want die wil na de verkiezingen België omvormen tot een confederale staat met onder meer de volledige splitsing van de sociale zekerheid, de fiscaliteit, de justitie en ga zo maar door. (knack.be)

    De verbouwereerde Vervecken schold De Clercq uit voor het vuil van de straat en banbliksemde hem als een judassende woordbreker. (tijd.be)

    En al zijn ze Anderlechtsupporters, ze banbliksemen Ivan Leko niet. (nieuwsblad.be)

    Alles wat niet naar zijn zin is banbliksemt hij. (hln.be)

    0 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (16 Sep 2022 18:41)

    👍
    8

    #33

    gaai, de ~ afschieten
    (uitdr.)

    de hoofdvogel afschieten (hoofdvogel, de ~ afschieten), de grote prijs winnen, het beste behalen

    Typisch Vlaams: uitblinken, de beste zijn: Belgisch-Nederlandse Standaardtaal

    vnw: de gaai afschieten: de beste zijn

    verouderd? Zo niet, waar?

    vgl. gaai

    Onze maatschappij mag er op roemen in dezen gezondheidsbevorderenden maatregel weer den hoogsten gaai afgeschoten te hebben. (nieuwsvandegrooteoorlog.hetarchief.be)

    Vóór dertien jaar werd met «Aalst stad van karnaval, bloemen, ajuin en bier» de opper-gaai afgeschoten. (De Voorpost | 1978)

    0 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (17 Sep 2022 09:36)

    👍
    7

    #34

    vrouwenloper
    (z.n. de (m.) ~s)

    man die graag en veel achter de vrouwen aanzit
    NL: rokkenjager
    zie ook: zijn broek niet kunnen toehouden

    Pontagnac, een hardnekkige vrouwenloper, achtervolgt de knappe Madame Vatelin tot haar huis en ontdekt dat zij de vrouw is van één van zijn vrienden. (Plot le Dindon)

    Uiteraard komt hij met zijn wagen opscheppen bij Pascale. Maar Pascale wil hem een lesje leren, omdat Boma een onveranderlijke vrouwenloper blijft. (booksinbelgium.be)

    Eddy Merckx en René Magritte zijn lid van die selecte club van Belgen op wie Belgen apetrots zijn. Jacques Brel hoort daar ook bij. De Vlaamse Brusselaar was tijdens zijn leven nochtans geen modelburger. Hij was naar verluidt veeleer een zelfingenomen misogyne vrouwenloper. (De Tijd)

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door LeGrognard (15 Sep 2022 10:03)

    👍
    5

    #35

    fysische inspanning
    (uitdr.)

    vnw: fysieke inspanning;

    Typisch Vlaams: Geen Algemeen Nederlands; Gangbaarheid: 6; Vlaamsheid: 2

    zie ook fysisch

    opm: Het is opmerkelijk dat ‘fysische inspanning’ volgens google2022 voornamelijk en veelvuldig in de medische sector gebezigd wordt

    Veralgemeende, potentieel gevaarlijke, allergische reactie op voeding die alleen optreedt na een fysische inspanning binnen de 4u na de voedselinname. (uzleuven.be)

    Zware fysische inspanningen, heffen van zware gewichten en persen worden best vermeden tot 2 weken na de ingreep. (oogartsknokke.be)

    …je kan gerust stellen dat om deze olympische disciplines ernstig te beoefenen heel veel fysische inspanning van de schutter is vereist. (nieuwsblad.be)

    0 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door de Bon (03 Oct 2022 11:47)

    👍
    6

    #36

    mister Michel
    (bijnaam)

    Michel Verschueren, de flamboyante ex-manager van Anderlecht

    zie Belgische bijnamen

    “Mister Michel” Verschueren, de kleurrijke en controversiële ex-Anderlecht-manager, is overleden (sporza.be)

    Toch mochten wij op bezoek komen, want Mister Michel blijft moedig vechten tegen de tand des tijds. (nieuwsblad.be)

    De keuze voor Verschueren lijkt logisch, want als zoon van de legendarische clubmanager ‘Mister Michel’ kent hij de club door en door. (tijd.be)

    Mister Michel dolgelukkig met Anderlecht-aanwinst | Voetbal24

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door Georges Grootjans (14 Sep 2022 11:08)

    👍
    5

    #37

    fysiotherapeut
    (zn. m.; ~en)

    vnw: (Belgisch-Nederlands]: revalidatiearts (een fysiotherapeut is in België een specialist)

    opm: in NL is een fysiotherapeut wat in BE een kinesist is

    “Het woord fysiotherapeut komt in de standaardtaal in België voor als officiële benaming voor de ‘begeleidende arts die het hele revalidatieproces coördineert’. In de standaardtaal in Nederland wordt daarvoor het woord revalidatiearts gebruikt.” (.vlaanderen.be/taaladvies)

    Na diagnosestelling door de fysiotherapeut wordt er een multidisciplinaire behandeling opgestart of monodisciplinair advies en therapie gevraagd. (sfz.be)

    In hardnekkigere gevallen kunt u geadviseerd worden om een gestructureerd trainingsprogramma te volgen onder toezicht van een fysiotherapeut, om injecties met ontstekingsremmende en pijnstillende medicatie in uw wervelkolom te krijgen en/of om sterkere pijnstillende medicatie te nemen. (orthokliniek.be)

    0 reactie(s)
    Toegevoegd door Georges Grootjans (14 Sep 2022 07:19)

    👍
    5

    #38

    functionaris
    (zn. m.; ~sen)

    Typisch Vlaams: (rijks)ambtenaar (formeel): Een ‘functionaris’ is in het Algemeen Nederlands iemand met een (hogere) functie in een bedrijf. In Belgisch-Nederlands wordt het nog gebruikt voor een ambtenaar. In het Frans: ‘fonctionnaire’. Belgisch-Nederlandse Standaardtaal: Gangbaarheid: 6: Vlaamsheid: 1

    vnw: rijksambtenaar, staatsambtenaar

    taaladvies.net: Functionaris is standaardtaal in het hele taalgebied in de betekenissen ‘(hogere) ambtenaar in overheidsdienst’ en ‘iemand met een hoge functie in een politieke partij’. Functionaris is ook standaardtaal in Nederland in de betekenis ‘iemand die een (hogere) functie in een bedrijf bekleedt’.

    opm: Taaladvies.net is tegenstrijdig met Typisch Vlaams en vnw

    Een hogere functionaris zei te vermoeden dat de fout bij de vluchtleiding ligt. (gva.be)

    Kritische herinneringen van een functionaris van het ministerie van Buitenlandse Zaken aan dertig jaar ontwikkelingswerk in Afrika en Latijns-Amerika (vosselaar.bibliotheek.be)

    1 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door Georges Grootjans en laatst gewijzigd door Georges Grootjans (13 Sep 2022 13:06)

    👍
    6

    #39

    frul
    (zn. v.; ~len)

    strikje, lintje

    vnw:
    •lintje, strikje
    •prul
    •sul

    zie ook andere betekenis van frul

    Straal het zomergevoel uit in dit oranje/wit-gestreept jurkje met frul voor meisjes. (bel-bo.be)

    Mayoral – Luierbroekje met frul in wit. Artikelnummer: 20897. €16,99 €8,49 Incl. btw. (petit-coeur.be)

    2 reactie(s)
    Toegevoegd door Georges Grootjans (12 Sep 2022 06:21)

    👍
    4

    #40

    Hanezoekers, de ~
    (bijnaam)

    bijnaam voor de bewoners van Tollembeek, een gemeente gelegen in het Pajottenland

    Lange jaren geleden toen de oude kerk van Tollembeek nog bestond, werd den haan van het torenkruis gehaald, omdat hij sedert eenigen tijd vastgeroest was. Men had hem in een schuur op den dorsvloer gezet om hem ’s anderendaags terug op den toren te dragen. Tot eenieders verwondering was de haan ’s nachts verdwenen. Was hij dan gaan vliegen? Overal werden opzoekingen gedaan. Heel Tollembeek werd binnenste buiten gekeerd, doch het zoeken bleek vruchteloos. Lange tijd bleef de kerktoren zonder haan. In de omliggende gemeenten had men veel jolijt met de tollembekenenaars, die van toen af “De Hanezoekers” werden genoemd. (Pajottenland/Zenne/Dender)

    1 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door LeGrognard en laatst gewijzigd door LeGrognard (11 Sep 2022 19:35)

    👍
    5

    Meer ...

    Nieuwe versie!
    Er is een nieuwe versie van het Vlaams Woordenboek online. Mocht je problemen ondervinden, gelieve deze te melden op onze GitHub.

    Het Vlaams woordenboek  |  Concept en realisatie door Anthony Liekens

    Creative Commons License

    Het Vlaams Woordenboek by Anthony Liekens is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.