Definitie

Status:Onbekend

De Vlaamse uitspraak is op ei zo na elk vlak verschillend van de Nederlandse, en beschikt bovendien over extra klinkers zoals de scherplange ee en de scherplange oo (die dikwijls betekenisonderscheidend zijn) die het Nederlands reeds eeuwen geleden heeft verloren. Het Vlaams telt echter nóg een bijkomende klinker (of zelfs twee, indien de korte en lange vorm apart geteld worden), een ei-klank. De uitspraak van deze klank is bij de meeste sprekers een /?(:)/ (of een benadering daarvan). In het noordelijk West-Vlaams is deze /?:/ echter reeds in gebruik voor de scherplange ee, en wordt de ei-klank in kwestie zodoende uitgesproken als /æ(:)/.

De woorden die deze ei-klank bevatten kunnen in drij categorieën onderverdeeld worden. Eerst en vooral zijn er de woorden die in het Nederlands een a-klank bevatten, ten tweede zijn er de woorden die in het Nederlands een e-klank bevatten (verder onder te verdelen in woorden met een lange e en woorden met een korte e), en ten slotte zijn er de (Franse/Engelse) leenwoorden die in hun taal van oorsprong een 'ai' of 'è' bevatten. De uitspraak van laatstgenoemde categorie wijkt in het noordelijk West-Vlaams af van de regel en is identiek aan de algemeen Vlaamse uitspraak (men gebruikt er dus ook een /?:/ voor). Aangezien laatstgenoemde categorie bovendien schier eindeloos en tevens evident is, lijsten we in dit lemma enkel woorden uit de eerste twee categorieën op. Niet alle woorden worden overal gebruikt, ze worden wel overal verstaan.

In sommige dialecten, waaronder die van Antwerpen en Geraardsbergen, wordt de zware e, indien gevolgd door 'rg', 'rk', 'rm', 'rn' of 'rp', uitgesproken als een heldere a (/a:/, zoals de Hollandse en Standaardnederlandse uitspraak van de lange a). Deze klank staat echter mijlenver af van de algemeen Vlaamse uitspraak van de lange a (/?:/), en heeft er dus eigenlijk niets mee te maken.

Om zo min mogelijk uitspraakverwarring te veroorzaken noteren we de klank vanaf nu als 'è' resp. 'èè' voor de korte en lange vorm.

woorden die in het Nederlands een a-klank bevatten:
Nederlands Vlaams [specialleke](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=specialleke)s & opmerkingen
aanvaarden aanvèèrden de Nederlander zegt eerder 'accepteren'
-aar (achtervoegsel) -èèr zie [eer](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=eer) regio kust gebruikt een a-vorm: -aar(e)
aardappel èèrdappel de Vlaming zegt tegenwoordig normaal gezien '[patat](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=patat)', maar regionaal komt bv. de ingekorte vorm '[erpel](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=erpel)' wel nog voor
aarde èèrde regio Antwerpen-stad gebruikt een a-vorm vgl. Engels 'earth' het woord en achtervoegsel '[aard](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/32527)' is daarentegen overal 'aard', niet 'èèrd'! idem voor [aardig](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/799) e.d.m. zie ook bv. [eirbees](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/608)
arm (lichaamsdeel) èèrm regio kust gebruikt een a-vorm, meer bepaald [amer](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/31389)
averechts èverechts regio's West- en Oost-Vlaanderen gebruiken een a-vorm
blaten blèten zie [bleiten](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/29) vgl. Engels 'bleat'
dan dan regio's Waasland en Denderstreek: dèn, dèèn, tèn, tèèn zie ook [tan](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/31301) vgl. Engels 'then'
darm dèèrm zie [deirm](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/11093)
dwars dwèèrs de 'r' wordt dikwijls niet uitgesproken, dus eigenlijk 'dwèès'
gaaf (effen) gaaf regio Waasland: gèèf (echter voornamelijk in gebruik boven de grens, in Noord-Brabant)
gaarne gèren regio Zuid-Oost-Limburg gebruikt een a-vorm zie [gere](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/31523), [geire](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/246) + commentaren
garnaal gèèrnaart massaal veel varianten, doch allemaal met een 'è', zie [gernat](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/6294) klemtoon op de eerste lettergreep
gras gèrs/gras regio's Noord-Antwerpen en Limburg gebruiken een a-vorm zie [ges](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=ges), [gers](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/20988)
haard hèèrd vgl. Engels 'hearth'
haring hèring regio West-Vlaanderen gebruikt de a-vorm vgl. Engels 'herring'
hart hèrt regio Antwerpen gebruikt de a-vorm vgl. Engels 'heart' zie [hert](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/32912)
kaars kèèrs de 'r' valt weg in de uitspraak, dus eigenlijk 'kèès' zie ook bv. [keskeschiet](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/1029) (kaarskeschiet)
kaas kèès regio West-Vlaanderen gebruikt de a-vorm, regio Oost-Vlaanderen is wisselvallig
kaaskop kèèskop regio West-Vlaanderen gebruikt de a-vorm, regio Oost-Vlaanderen is wisselvallig
karnemelk karnemelk/[botermelk](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/163) regio's West- en Oost-Vlaanderen: kèèr(n)emelk, gemaakt met de 'kèèrn' (NL: karn)
klaar klèèr regio West-Vlaanderen gebruikt de a-vorm zie ook [gereed](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/1488)
laars laars sommige regio's (tegen de grens met Zeeland/Noord-Brabant): lèèrs de Vlaming zegt tegenwoordig echter vrijwel uitsluitend '[bot](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=bot)' was overal (!) in de Lege Landen de normale vorm, behalve in Noord-Holland
lantaarn lantèèrn vgl. Engels 'lantern'
maart mèèrt regio West-Vlaanderen gebruikt de a-vorm
markt markt regio's Antwerpse Kempen en Waasland: mèrt/mèt (zie [met](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=met))
/ [miljaar](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/32634) regio West-Vlaanderen: miljèèr
morgen morgen regio Waasland: mèren (zie [meiren](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/8821)) -> [vroeger toen de dieren nog spraken](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/23323) was 'margen' een nevenvorm van 'morgen'
naarstig naarstig regio West- en Oost-Vlaanderen: nèèrstig (verouderd)
paard pèèrd zie [peerd](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/10184), [peird](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/4021)
paars paars sommige regio's (tegen de grens met Zeeland/Noord-Brabant): pèèrs dikwijls gebruikt men echter 'purper', 'purpel', enz.
parel pèrel vgl. Engels 'pearl'
pilaar pilèèr regio West-Vlaanderen gebruikt de a-vorm
schaar schèèr regio West-Vlaanderen gebruikt ook her en der de a-vorm vgl. Engels 'shear'
staart stèèrt
tarwe tèèrf/tèèrwe zie ook [terf](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/4630)
traag traag regio Denderstreek: trèèg
vaars vèèrs de r wordt meestal niet uitgesproken, dus eigenlijk 'vèès'
[varen](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=varen) (water) vèren het Nederlands heeft een onderscheid gemaakt tussen 'varen' en 'vèren', vandaar o.m. 'veerboot', zie ook in de tweede categorie
varken vèrken regio West-Vlaanderen zegt 'zwijn', maar zou anders allicht ook 'vèrken' zeggen regio Antwerpen gebruikt een a-vorm: vaareken
waard wèèrd
waarde wèèrde
warm wèrm regio's West- en westelijk Oost-Vlaanderen gebruiken de a-vorm
zwaard zwèèrd regio kust gebruikt ook de a-vorm
woorden die in het Nederlands een e-klank bevatten:
Nederlands Vlaams [specialleke](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=specialleke)s & opmerkingen
beer bèèr vgl. Engels 'bear'
Dendermonde dèèr(e)monde vgl. Frans 'Termonde', gebaseerd op de ware uitspraak
geel gèèl regio West-Vlaanderen ook nog 'gel(e)v', 'gèl(e)v' (vgl. Engels 'yellow')
gerst gèèrst ook gèèst om een of andere reden is het in het Nederlands niet 'garst' geworden
geweer gewèèr
hebben hebben regio's West- en Oost-Vlaanderen: hèèn (zie [hen](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/32742))
keel (lichaamsdeel) keel regio Antwerpen: kèèl
kerel kèrel zelfde oorsprong als de eigennaam 'Karel'
keren kèren Vlaamse betekenis: borstelen, zie [keren](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/1838) 'keren' als meervoud van 'keer' heeft een scherplange ee
kermis kèrmis om een of andere reden is het in het Nederlands niet 'karmis' geworden de Vlaming zegt tegen de moderne kermis '[foor](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=foor)', maar 'kermis' wordt wel nog voor traditionelere feesten gebruikt, zoals o.m. de [Vlaamse kermis](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=Vlaamse%20kermis)
meer (water) mèèr vgl. Frans 'mer' de Antwerpse Meir = een mèèr
[meers](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/31935) mèèrs
merel mèrel regio's West- en Oost-Vlaanderen zeggen 'mèèrlaan'
peer (fruit) pèèr vgl. Engels 'pear'
scheel (ogen) schèèl
scheren schèren vgl. Engels 'shear'
smeerlap smèèrlap regio West-Vlaanderen: scherplange e zie ook [smeerlap](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/20274)
smeren smèren vgl. Engels 'smear'
teer (pek) tèèr 'tèèr' wordt ook in bepaalde dialecten gebruikt voor een zaagsnede (vgl. Engels 'tear') regio Antwerpen: uitspraak met heldere a, zie [taar](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/23630)
teerling tèèrling archaïsch in het Nederlands, zie [teerling](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=teerling)
veer (boot) vèèr het Nederlands heeft een onderscheid gemaakt tussen 'varen' en 'vèren', zie ook in de eerste categorie
vreten vrèt(t)en de v wordt stemloos uitgesproken, dus eigenlijk 'frèt(t)en' zie [fretten](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/1271), [freten](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/31243)
wereld wèreld
werken wèrken
... en nog onnoemelijk veel andere woorden
Voorbeelden

zie ook onderstaande link:
http://www.antwerps.be/artikel/1586

Toegevoegd door nthn - VL-WBK 1.0

Gepubliceerd op 27 Jul 2021 Laatst bijgewerkt op 10 Feb 2026