Dit artikel werd nog niet redactioneel bewerkt en daarom kan de kwaliteit ontoereikend zijn.
Definitie
Status:Onbekend
De Vlaamse uitspraak is op ei zo na elk vlak verschillend van de Nederlandse, en beschikt bovendien over extra klinkers zoals de scherplange ee en de scherplange oo (die dikwijls betekenisonderscheidend zijn) die het Nederlands reeds eeuwen geleden heeft verloren. Het Vlaams telt echter nóg een bijkomende klinker (of zelfs twee, indien de korte en lange vorm apart geteld worden), een ei-klank. De uitspraak van deze klank is bij de meeste sprekers een /?(:)/ (of een benadering daarvan). In het noordelijk West-Vlaams is deze /?:/ echter reeds in gebruik voor de scherplange ee, en wordt de ei-klank in kwestie zodoende uitgesproken als /æ(:)/.
De woorden die deze ei-klank bevatten kunnen in drij categorieën onderverdeeld worden. Eerst en vooral zijn er de woorden die in het Nederlands een a-klank bevatten, ten tweede zijn er de woorden die in het Nederlands een e-klank bevatten (verder onder te verdelen in woorden met een lange e en woorden met een korte e), en ten slotte zijn er de (Franse/Engelse) leenwoorden die in hun taal van oorsprong een 'ai' of 'è' bevatten. De uitspraak van laatstgenoemde categorie wijkt in het noordelijk West-Vlaams af van de regel en is identiek aan de algemeen Vlaamse uitspraak (men gebruikt er dus ook een /?:/ voor). Aangezien laatstgenoemde categorie bovendien schier eindeloos en tevens evident is, lijsten we in dit lemma enkel woorden uit de eerste twee categorieën op. Niet alle woorden worden overal gebruikt, ze worden wel overal verstaan.
In sommige dialecten, waaronder die van Antwerpen en Geraardsbergen, wordt de zware e, indien gevolgd door 'rg', 'rk', 'rm', 'rn' of 'rp', uitgesproken als een heldere a (/a:/, zoals de Hollandse en Standaardnederlandse uitspraak van de lange a). Deze klank staat echter mijlenver af van de algemeen Vlaamse uitspraak van de lange a (/?:/), en heeft er dus eigenlijk niets mee te maken.
Om zo min mogelijk uitspraakverwarring te veroorzaken noteren we de klank vanaf nu als 'è' resp. 'èè' voor de korte en lange vorm.
| woorden die in het Nederlands een a-klank bevatten: | ||
|---|---|---|
| Nederlands | Vlaams | [specialleke](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=specialleke)s & opmerkingen |
| aanvaarden | aanvèèrden | de Nederlander zegt eerder 'accepteren' |
| -aar (achtervoegsel) | -èèr | zie [eer](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=eer) regio kust gebruikt een a-vorm: -aar(e) |
| aardappel | èèrdappel | de Vlaming zegt tegenwoordig normaal gezien '[patat](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=patat)', maar regionaal komt bv. de ingekorte vorm '[erpel](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=erpel)' wel nog voor |
| aarde | èèrde | regio Antwerpen-stad gebruikt een a-vorm vgl. Engels 'earth' het woord en achtervoegsel '[aard](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/32527)' is daarentegen overal 'aard', niet 'èèrd'! idem voor [aardig](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/799) e.d.m. zie ook bv. [eirbees](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/608) |
| arm (lichaamsdeel) | èèrm | regio kust gebruikt een a-vorm, meer bepaald [amer](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/31389) |
| averechts | èverechts | regio's West- en Oost-Vlaanderen gebruiken een a-vorm |
| blaten | blèten | zie [bleiten](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/29) vgl. Engels 'bleat' |
| dan | dan | regio's Waasland en Denderstreek: dèn, dèèn, tèn, tèèn zie ook [tan](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/31301) vgl. Engels 'then' |
| darm | dèèrm | zie [deirm](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/11093) |
| dwars | dwèèrs | de 'r' wordt dikwijls niet uitgesproken, dus eigenlijk 'dwèès' |
| gaaf (effen) | gaaf | regio Waasland: gèèf (echter voornamelijk in gebruik boven de grens, in Noord-Brabant) |
| gaarne | gèren | regio Zuid-Oost-Limburg gebruikt een a-vorm zie [gere](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/31523), [geire](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/246) + commentaren |
| garnaal | gèèrnaart | massaal veel varianten, doch allemaal met een 'è', zie [gernat](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/6294) klemtoon op de eerste lettergreep |
| gras | gèrs/gras | regio's Noord-Antwerpen en Limburg gebruiken een a-vorm zie [ges](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=ges), [gers](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/20988) |
| haard | hèèrd | vgl. Engels 'hearth' |
| haring | hèring | regio West-Vlaanderen gebruikt de a-vorm vgl. Engels 'herring' |
| hart | hèrt | regio Antwerpen gebruikt de a-vorm vgl. Engels 'heart' zie [hert](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/32912) |
| kaars | kèèrs | de 'r' valt weg in de uitspraak, dus eigenlijk 'kèès' zie ook bv. [keskeschiet](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/1029) (kaarskeschiet) |
| kaas | kèès | regio West-Vlaanderen gebruikt de a-vorm, regio Oost-Vlaanderen is wisselvallig |
| kaaskop | kèèskop | regio West-Vlaanderen gebruikt de a-vorm, regio Oost-Vlaanderen is wisselvallig |
| karnemelk | karnemelk/[botermelk](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/163) | regio's West- en Oost-Vlaanderen: kèèr(n)emelk, gemaakt met de 'kèèrn' (NL: karn) |
| klaar | klèèr | regio West-Vlaanderen gebruikt de a-vorm zie ook [gereed](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/1488) |
| laars | laars | sommige regio's (tegen de grens met Zeeland/Noord-Brabant): lèèrs de Vlaming zegt tegenwoordig echter vrijwel uitsluitend '[bot](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=bot)' was overal (!) in de Lege Landen de normale vorm, behalve in Noord-Holland |
| lantaarn | lantèèrn | vgl. Engels 'lantern' |
| maart | mèèrt | regio West-Vlaanderen gebruikt de a-vorm |
| markt | markt | regio's Antwerpse Kempen en Waasland: mèrt/mèt (zie [met](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=met)) |
| / | [miljaar](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/32634) | regio West-Vlaanderen: miljèèr |
| morgen | morgen | regio Waasland: mèren (zie [meiren](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/8821)) -> [vroeger toen de dieren nog spraken](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/23323) was 'margen' een nevenvorm van 'morgen' |
| naarstig | naarstig | regio West- en Oost-Vlaanderen: nèèrstig (verouderd) |
| paard | pèèrd | zie [peerd](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/10184), [peird](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/4021) |
| paars | paars | sommige regio's (tegen de grens met Zeeland/Noord-Brabant): pèèrs dikwijls gebruikt men echter 'purper', 'purpel', enz. |
| parel | pèrel | vgl. Engels 'pearl' |
| pilaar | pilèèr | regio West-Vlaanderen gebruikt de a-vorm |
| schaar | schèèr | regio West-Vlaanderen gebruikt ook her en der de a-vorm vgl. Engels 'shear' |
| staart | stèèrt | |
| tarwe | tèèrf/tèèrwe | zie ook [terf](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/4630) |
| traag | traag | regio Denderstreek: trèèg |
| vaars | vèèrs | de r wordt meestal niet uitgesproken, dus eigenlijk 'vèès' |
| [varen](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=varen) (water) | vèren | het Nederlands heeft een onderscheid gemaakt tussen 'varen' en 'vèren', vandaar o.m. 'veerboot', zie ook in de tweede categorie |
| varken | vèrken | regio West-Vlaanderen zegt 'zwijn', maar zou anders allicht ook 'vèrken' zeggen regio Antwerpen gebruikt een a-vorm: vaareken |
| waard | wèèrd | |
| waarde | wèèrde | |
| warm | wèrm | regio's West- en westelijk Oost-Vlaanderen gebruiken de a-vorm |
| zwaard | zwèèrd | regio kust gebruikt ook de a-vorm |
| woorden die in het Nederlands een e-klank bevatten: | ||
|---|---|---|
| Nederlands | Vlaams | [specialleke](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=specialleke)s & opmerkingen |
| beer | bèèr | vgl. Engels 'bear' |
| Dendermonde | dèèr(e)monde | vgl. Frans 'Termonde', gebaseerd op de ware uitspraak |
| geel | gèèl | regio West-Vlaanderen ook nog 'gel(e)v', 'gèl(e)v' (vgl. Engels 'yellow') |
| gerst | gèèrst | ook gèèst om een of andere reden is het in het Nederlands niet 'garst' geworden |
| geweer | gewèèr | |
| hebben | hebben | regio's West- en Oost-Vlaanderen: hèèn (zie [hen](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/32742)) |
| keel (lichaamsdeel) | keel | regio Antwerpen: kèèl |
| kerel | kèrel | zelfde oorsprong als de eigennaam 'Karel' |
| keren | kèren | Vlaamse betekenis: borstelen, zie [keren](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/1838) 'keren' als meervoud van 'keer' heeft een scherplange ee |
| kermis | kèrmis | om een of andere reden is het in het Nederlands niet 'karmis' geworden de Vlaming zegt tegen de moderne kermis '[foor](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=foor)', maar 'kermis' wordt wel nog voor traditionelere feesten gebruikt, zoals o.m. de [Vlaamse kermis](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=Vlaamse%20kermis) |
| meer (water) | mèèr | vgl. Frans 'mer' de Antwerpse Meir = een mèèr |
| [meers](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/31935) | mèèrs | |
| merel | mèrel | regio's West- en Oost-Vlaanderen zeggen 'mèèrlaan' |
| peer (fruit) | pèèr | vgl. Engels 'pear' |
| scheel (ogen) | schèèl | |
| scheren | schèren | vgl. Engels 'shear' |
| smeerlap | smèèrlap | regio West-Vlaanderen: scherplange e zie ook [smeerlap](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/20274) |
| smeren | smèren | vgl. Engels 'smear' |
| teer (pek) | tèèr | 'tèèr' wordt ook in bepaalde dialecten gebruikt voor een zaagsnede (vgl. Engels 'tear') regio Antwerpen: uitspraak met heldere a, zie [taar](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/23630) |
| teerling | tèèrling | archaïsch in het Nederlands, zie [teerling](https://www.vlaamswoordenboek.be/resultaten?zoekpatroon=exact&zoekterm=teerling) |
| veer (boot) | vèèr | het Nederlands heeft een onderscheid gemaakt tussen 'varen' en 'vèren', zie ook in de eerste categorie |
| vreten | vrèt(t)en | de v wordt stemloos uitgesproken, dus eigenlijk 'frèt(t)en' zie [fretten](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/1271), [freten](https://www.vlaamswoordenboek.be/woordenboek-artikel/31243) |
| wereld | wèreld | |
| werken | wèrken | |
Voorbeelden
zie ook onderstaande link:
http://www.antwerps.be/artikel/1586
Toegevoegd door nthn - VL-WBK 1.0
Gepubliceerd op 27 Jul 2021 Laatst bijgewerkt op 10 Feb 2026