Vlaams Woordenboek logo

Het Vlaams woordenboek


Index

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Log in

Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

Uw gebruikersnaam
Uw geheime paswoord

  • Log in
  • Wees welgekomen | Willekeurig | Top woorden | Recent

    Omdat ik het Vlaams Woordenboek al enkele jaren niet meer kan onderhouden, wordt er gewerkt aan een nieuwe versie. Helpers zijn welkom in kanaal #vlaamswoordenboek op de Discord van Nerdland.

    dan

    Dit is slechts 1 definitie voor "dan." Bekijk alle definities.

    dan
    (vw.)

    in het West-Vlaams en westelijk Oost-Vlaams (evenals in het Zeeuws) wordt de bijzin-inleidende ‘da’ verbogen naargelang het getal van het onderwerp van de daaropvolgende bijzin

    da → enkelvoud
    dan → meervoud

    de ‘n’ wordt normaal gezien nasaal uitgesproken

    • ‘k En weet nie wa dan ze tegen u gezegd gehad hebben, ma ’t waren verzekers al leugens. (→ ’ze’ = meervoud, dus ‘dan’)
    • ‘k En weet nie wa da ze tegen u gezegd gehad heeft, ma ’t waren verzekers al leugens. (→ ’ze’ = enkelvoud, dus ‘da’)

    “Hoe kom ’t dan der hier geen gevoelens aan te pas komen?” (Blind Getrouwd)

    > andere betekenis van dan

    7 reactie(s)  |  oudere versies
    Toegevoegd door nthn en laatst gewijzigd door nthn (31 dec 2020 16:15)

    Thumbs_up
    86

    Reacties

    In het Waasland verandert ‘da’ (ook) in ‘dan’ bij ‘t’, is dat ook ievers elders azo of is dat typisch Waas? Bijvoorbeeld:

    “’k Zijn mijn uurwerk kwijt, wete gij waar dan ’t ligt?”

    “De mènsen dachten die ee slougen gat; mor ze wisten wie dant was.” (volksverhalenbank.be)

    ““Mor ik weet nie waor dat hij zij vaal steekt, mor zet golder older nekir ne nacht of twië, drij, gelijk of dant past, he, in ’t karrekot of in nen ândren stâl, en ge moet da mor nekiër afloeren”, zeet hij, “waor dat hij zij vaal gout haolen.” (volksverhalenbank.be)

    “Wij gingen terug in huis en hij weer aon ’t slougen en aon ’t smijten dant vriëd war. En da duurden azuë vijf, zes dougen en wij bleven âlle nachten opzitten zulle.” (volksverhalenbank.be)

    Bijna alle resultaten voor ‘dant’ en ‘dan ’t’ op volksverhalenbank.be komen van het Waasland, dus ik vermoed dat het antwoord voor de hand ligt, maar ik vraag het toch maar eens ne keer voor ’t zekerste.

    Bij ‘der’ en (vormvariant) ‘ter’ wordt ‘da’ dikwijls ook ‘dan’, zeker in West-Vlaanderen, en ik denk ook in Oost-Vlaanderen, maar dan juist met uitzondering van het Waasland.

    Toegevoegd door nthn op 09 aug 2020 23:43

    Antwerpen en Kempen bij mijn weten al zeker niet.

    Toegevoegd door Georges Grootjans op 10 aug 2020 12:08

    Ik heb het nog eens bepezen en nu weet ik niet meer zeker of die ‘n’ bij ‘dan’ dan wel bij ‘t’ hoort, want ik zeg bijvoorbeeld ook:

    “Wete gij waar dant is?”
    “’k Zount ni weten zè.”

    In de tweede zin werkt die ‘n’ eigenlijk als ‘en’, i.e. het partikel voor dubbele ontkenning, op een ongewone locatie (normaal gezien staat het vóór het (hulp)werkwoord): “ik zou en het niet weten”. Op volksverhalenbank.be heb ik één voorbeeld gevonden dat toevallig het verschil tussen een zin mét en een zin zonder ontkenning goed illustreert:

    “Mor nou zount er nie deugen he, want ’t zout er amaol vul waoter staone.”

    Nu kan ik, buiten zou(de)n, wel geen enkel ander werkwoord bedenken waarbij er een ‘n’ tussen de werkwoordsvorm in 1e/2e/3e enkelvoud, en ‘t’ staat. Ge moet ook wel de ‘t’ van ‘zount’ en ‘zout’ verhuizen naar ‘er’, want de voornaamste Vlaamse nevenvorm van ‘der’ is ‘ter’, niet ‘er’.

    Toegevoegd door nthn op 14 aug 2020 11:49

    Die tweede wordt blijkbaar ook in een ruimere omgeving gebruikt:

    “kzount ni geiren tegenkommen, ge stotj dor ten uk e” (iendracht.be, iemand van Lede)

    “open-minded? kzount nie wete” (weljongniethetero.be, iemand van Wetteren)

    En precies toch ook in positieve zin (de “kzount” klinkt mij hier ook grammaticaal correct in de oren):

    “kzount geweldig vinde mocht ik hem ontmoeten” (bloggen.be, locatie onbekend)

    En toch ook een aantal resultaten gevonden met bv. ‘wouden’ als werkwoord (ook hier klinkt het mij grammaticaal correct):

    “Kwount den FC ni aandoen om ook van onze Victor concurrentie te krijgen” (iendracht.be, zelfste persoon van Lede)

    Dat is mij hier nu toch echt een mysterie. Wat doet die n daar toch?

    Toegevoegd door nthn op 14 aug 2020 11:59

    Ik heb het nog verder bepezen, en eigenlijk is het in het Waasland en de Denderstreek ook ‘dan’ bij ‘ik’, het systeem is dus ongeveer het omgekeerde van dat in het westen. Gemakkelijk te bevestigen door op ‘dannek’ (dan ek) te zouken

    Der is niksken in mijn leven, wer dannek mij veur schaam (vi.be)

    ? zalt is proberen, want das nu just met da vizier dannek altijd rij (2fast4u.be)

    Zeg Bremt, witje goi wor dannekik tleste van tleste nies kan te weten kommen? (standaard.be)

    Da moetj natierlijk likken danne kik zelf ne linkshandigen ben mor ge moetj na ni gon peizen danne kik dinnen deirstiesjten iejen kortjen me felisitoewesjes in men brievenbis em gekregen. (demorgen.be)

    Assek kan goannek wel mee (moar ge wit dannekik regelmoatig uuk wel ies anders oan dand em). (do69.wordpress.com)

    Toegevoegd door nthn op 01 okt 2020 18:26

    En van daaruit is het dan ook vast te stellen dat die ‘dan’ ook in het westen bij ‘ik’ wordt gebruikt:

    Zoej me kun zehhen woar dank kik nu zien? (toerismebrochure Middelkerke-Westende, issuu.com)

    Dorachter nog gan turnen (rond 3h15 i vlamertinge), wo dank me hielen bitje geforceerd en. Mo nu ist ol beter (users.telenet.be)

    Toegevoegd door nthn op 01 okt 2020 18:30

    Al het bovenstaande geldt mutatis mutandis ook voor a(n).

    Toegevoegd door nthn op 02 okt 2020 14:00

    Voeg een reactie toe

    Ingelogde gebruikers kunnen reacties aan deze definitie toevoegen.

    Log in

    Registreer als nieuwe gebruiker om het Vlaamse Woordenboek op zijn best te kunnen gebruiken. Als ingelogde gebruiker kunt ge bijvoorbeeld nieuwe termen aan ons woordenboek toevoegen, andermans definities verbeteren, en reageren op bestaande definities.

    Uw gebruikersnaam
    Uw geheime paswoord

    Developers gezocht!
    De code achter het Vlaams woordenboek heeft dringend een update nodig.
    Wil je deze website graag mee een nieuw leven geven? Ik zoek een team adoptieouders.
    Stuur me een e-mailtje als je wil helpen, merci!

    Het Vlaams woordenboek  |  Concept en realisatie door Anthony Liekens

    Creative Commons License

    Het Vlaams Woordenboek by Anthony Liekens is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.